ارسال به دوستان
کد خبر : 85862

ملاصدرا و سیره ی معصومین(علیهم السلام)

قابل توجه کاربران محترم؛ به اطلاع میرساند مبنای فعالیت این وب سایت اطلاع رسانی علمی گسترده و متنوع می باشد بر این اساس از تمامی مقالات محققین ، پژوهشگران و سایتهایی که محتوای قلم و موضوعات پژوهش شان متناسب با فعالیت این پایگاه اطلاع رسانی است با ذکر نام محترمشان مقالات مناسب باز نشر می گردد. بدیهی است انتشار این مقالات به منزله تایید همه یا بخشی از آن نمی باشد و مسئولیت محتوای مقالات به عهده نویسنده محترم می باشد ملاصدرا و سیره ی معصومین(علیهم السلام) حکیم صدرالمتألهین شیرازی مشهور به ملاصدرا از بزرگترین فلاسفه اسلامی و صاحب مکتب و شیوه ی حکمت متعالیه در فلسفه اسلامی است. وی که از جمله بزرگترین علمای شیعه نیز به شمار می آید، شاگردان بسیاری را در مکتب خویش پرورش داده است که از جمله ایشان علامه طباطبایی صاحب تفسیر شریف المیزان و شهید مطهری در عصر ماست. نوشتار پیش رو می کوشد شیوه وی درباره سیره معصومین(علیهم السلام) را مورد بررسی قرار دهد.

کاربران محترم می توانند نظرات خود را در پایان هر مقاله ، با نام حقیقی یا مستعار مطرح نمایند . بدیهی است که نظرات و پیامهایی که نافی قانون و ادب نباشد و حاوی تهمت و توهین و هتک حرمت شخصیت های حقوقی و حقیقی نیستند پس از بررسی منتشر خواهند شد.

 

ملاصدرا و سیره ی معصومین(علیهم السلام)

حکیم صدرالمتألهین شیرازی مشهور به ملاصدرا از بزرگترین فلاسفه اسلامی و صاحب مکتب و شیوه ی حکمت متعالیه در فلسفه اسلامی است. وی که از جمله بزرگترین علمای شیعه نیز به شمار می آید، شاگردان بسیاری را در مکتب خویش پرورش داده است که از جمله ایشان علامه طباطبایی صاحب تفسیر شریف المیزان و شهید مطهری در عصر ماست. نوشتار پیش رو می کوشد شیوه وی درباره سیره معصومین(علیهم السلام) را مورد بررسی قرار دهد.

 حکمت متعالیه و فلسفه صدرایی

از جمله روش های متداول و مشهور در فلسفه اسلامی مکتب حکمت متعالیه است که حاوی تمام اصول و روشهای فلسفی قبل از خود می باشد. صدرالمتألهین کشف و شهود عارفانه را با استدلال خشک ارسطویی چنان به یکدیگر آمیخته که طریقی دلپذیر و مطبوع را فراهم آورده است و در این روش فلسفی تمام مزایای فلسفی های کهن موجود است ضمن آن که نوآوری های خاصی نیز در آنها منجر به برتری آن گردیده است.

 حیات ملاصدرا

محمد بن ابراهیم بن یحیی قوامی مشهور به صدرالدین شیرازی و ملقب به صدرالمتألهین یا ملاصدرا در سال 979 یا 980 در خانواده ای متموّل پا به عرصه وجود نهاد. در ایام جوانی مقدمات علوم را در زادگاه خود شیراز فرا گرفت. از زندگی شخصی او اطلاعات کامل و موثّقی جز برخی از اشارات خود او در دست نیست. وی در زمان حکومت شاه عباس صفوی برای ادامه تحصیل رهسپار اصفهان گردید و نزد اساتید مشهور آنجا درس خواند و نزد شیخ بهائی و میرداماد به شاگردی پرداخت. پس از مدتی به علت کینه توزی و حسد، ناگزیر به مهاجرت به کهک در قم گردید. او چندین بار به مکّه مکرمه مشرّف شد و سرانجام در هفتمین و آخرین سفر خود در بصره به سنّ 71 سالگی در سال 1050 هـ.ق درگذشت.

ملاصدرا و سیره معصومین(علیهم السلام)

شیوه ملاصدرا در حکمت متعالیه استفاده از ذوق و اشراق در کنار عقل و استدلال است و در این سیر احادیث و روایات معصومین(علیهم السلام) روشنگر راه وی است. وی می کوشد با توجه به آیات قرآنی و روایات و احادیث معصومین(علیهم السلام) شیوه و اسلوبی عقلانی را پایه ریزی کند و وجوه مستدل در روایات را به روشنی و وضوح به تصویر کشد. از این رو در آثار بسیاری که از وی برجای مانده است استفاده از احادیث و روایات به وفور یافت می شود. اما در عین حال نمی توان ملاصدرا و مکتب حکمت متعالیه را مکتبی روایی و روش وی را اخباری نامید. زیرا همان طور که بیان شد وی می کوشد وجوه عقلانی روایات را در بستر تفاسیر عقلانی به تصویر کشد.

معصومین(علیهم السلام) واسطه هایی هستند میان خداوند و سایر بندگان و موجودات. زیرا سایر موجودات هر کدام به نحوی از کمالات خداوند را کمتر دارند و از این رو از مبدأ وجود فاصله گرفته اند اما به واسطه وجود کامل معصومین(علیهم السلام) می توانند با تشبه به باری تعالی مسیر سیر و سلوک را طی نموده و در قیامت به رتبه ی وجود بالاتر صعود نمایند.

حدیث عقل

از جمله احادیث مشهور نبوی(صلی الله علیه و آله) که ملاصدرا بسیار از آن بهره می برد حدیث «اوّل ما خلق الله العقل» است که در بیان دیگری از رسول مکرم اسلام با «اول ما خلق الله نوری» تبیین گردیده است. ملاصدرا در نظام فلسفی خود با اشاره به مراتب وجود و سریان هستی از واجب الوجود که مصداق آن خداوند متعال است، سرسلسله ی موجودات را معصومین(ع) و به خصوص رسول اکرم(ص) در مصداق معرفی می نماید و از این رو به وضوح ساخت تشریع و تکوین را به یکدیگر پیوند می زند و هستی شناسی مبتنی بر اصول مذهبی و دینی را ارائه می نماید.

در بیان فیلسوف حکیم، خداوند متعال موجودی است که در وجود بی نیاز از سایر موجودات است و از این رو موجودی واجب است. از چنین موجودی به علت کمال نهایی موجود دیگری صادر می شود که همان نخستین خلق خداوندست. این موجود که در اصطلاح حکمت متعالیه عقل اول نامیده می شود موجودی است که از هر نظر شبیه واجب الوجود است به جز آن که در وجود خود نیازمند واجب است و از این رو موجودی ممکن به شمار می رود.

مصداق این وجود همان معصومین(ع)هستند که در همه کمالات و خصوصیات وجودی مشابه خداوند هستند مگر آن که بندگان اویند و در به وجود آمدن و وجود داشتن خود محتاج و نیازمند خداوند هستند. در ادامه سیر وجودی از موجودات عقلی جهان مادی صادر می گردد که عالم کون و فساد است و دنیا مصداق بارز آن است.

معصومین(ع) واسطه هایی هستند میان خداوند و سایر بندگان و موجودات. زیرا سایر موجودات هر کدام به نحوی از کمالات خداوند را کمتر دارند و از این رو از مبدأ وجود فاصله گرفته اند اما به واسطه وجود کامل معصومین(ع) می توانند با تشبه به باری تعالی مسیر سیر و سلوک را طی نموده و در قیامت به رتبه ی وجود بالاتر صعود نمایند.

بدین ترتیب نظام فلسفی ملاصدرا در تبیین جایگاه معرفت شناختی و هستی شناسانه معصومین(ع) گامی موثر را برداشته و بسیار موفق و نوآورانه عمل نموده است که البته توجه به روایات خود این بزرگواران نیز در تبیین آن موثر بوده است و نقش اساسی را ایفاد کرده است.

 نتیجه گیری

حکیم صدرالمتألهین ملاصدرای شیرازی از اعاظم فلاسفه اسلامی و علمای شیعه در روش عقلانی است که کوشیده است در فلسفه ی خود جایگاه والا و برتر معصومین(ع) را به تصویر کشد و روایات و احادیث ایشان را تفسیری فلسفی نماید.

رادفر، کارشناس ارشد فلسفه اسلامی، گروه دین و اندیشه تبیان

فهرست منابع و مأخذ

1- مجموعه رسائل فلسفی ملاصدرا- تحقیق و تصحیح حامد ناجی اصفهانی

2- رحیق مختوم شرح اسفار ملاصدرا- آیت ا... جوادی آملی

3- هرم هستی- آیت الله حائری یزدی

4- اصول کافی شیخ کلینی

5- اسرارالآیات- ملاصدرای شیرازی

 

 


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :