Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 250605
تاریخ انتشار : 14 آذر 1397 14:10
تعداد بازدید : 21

حمایت کورکورانه

در این مقاله کوتاه به بررسی انواع تعصب، اثرات شوم گناه تعصب و راه های درمان آن پرداخته می شود.

انتشار این مقاله به منزله تایید همه یا بخشی از آن نمی باشد و مسئولیت محتوای  آن به عهده نویسنده محترم می باشد .

کاربران محترم می توانند نظرات خود را در پایان هر مقاله ، با نام حقیقی یا مستعار مطرح نمایند . بدیهی است که نظرات و پیامهایی که نافی قانون و ادب نباشد و حاوی تهمت و توهین و هتک حرمت شخصیت های حقوقی و حقیقی نیستند پس از بررسی منتشر خواهند شد.  

 

حمایت کورکورانه

تعصب نابخردانه از جمله بیماری های روحی است که چشم انسان را به حقیقت می بندد

مترجم: علی مهربانی

چکیده
در این مقاله کوتاه به بررسی انواع تعصب، اثرات شوم گناه تعصب و راه های درمان آن پرداخته می شود.
مقدمه

«یَأ اَیها النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاکمُ مِّن ذَکَرٍ وَ أُنثىَ‏ وَ جَعَلْنَاکمْ شُعُوبًا وَ قَبَائلَ لِتَعَارَفُواْ  إِنَّ أَکْرَمَکمُ عِندَ اللَّهِ أَتْقَئکُمْ  إِنَّ اللَّهَ عَلِیمٌ خَبِیر»(سوره حجرات/  13)؛ اى مردم! ما شما را از یک مرد و زن آفریدیم و شما را تیره‏ها و قبیله‏ها قرار دادیم تا یکدیگر را بشناسید (این ها ملاک امتیاز نیست) گرامى‏ترین شما نزد خداوند با تقواترین شماست؛ خداوند دانا و آگاه است!
«عن ابی عبدالله(ع) قال، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ(ص)‏ مَنْ کَانَ فِی قَلْبِهِ حَبَّةٌ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ عَصَبِیَّةٍ بَعَثَهُ اللَّهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ مَعَ أَعْرَابِ الْجَاهِلِیَّة» ؛ امام صادق(ع) به نقل از رسول خدا(صلى اللَّه علیه و آله) فرمودند: «هر که در دلش به اندازه دانه خردلى، عصبی باشد، خدا او را در روز قیامت با اعراب جاهلیت مبعوث کند.» (اصول کافی، ج2،ص 308) تعصب،یک ویژگی روانی و درونی است که در حمایت کسی از خانواده یا خویشاوندش، یا هر کسی که به نوعی رابطه و وابستگی با آن ها دارد، آشکار می شود. چه این رابطه در اعتقاد باشد یا ایدئولوژی مذهبی، یا سرزمین و وطن مشترک، زبان و یا رنگ پوست. این وابستگی همچنین ممکن است به دلیل حرفه مشترک یا حتی رابطه ای مثل معلم و دانش آموزی باشد. این یک معضل اخلاقی است که خود را در قالب دفاع از حقیقت یا مذهب بروز می دهد، اما در واقع هدف آن، گسترش نفوذ شخص و یا همجواری مذهبی، خویشاوندان، دوستان و اعضای گروهش، می باشد.
 
چه چیزی عصبیت بوده و چه چیزی عصبیت نیست؟

    • منقول است هنگامی که از پیامبر(ص) راجع به معنای عصبیت سوال شد، ایشان فرمودند: «عصبیت یعنی اینکه قوم و قبیله ات را در ظلم و ستم، یاری کنی.»(سنن ابو داوود، حدیث 5119)
    •
«سُئِلَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ (ع) عَنِ الْعَصَبِیَّةِ فَقَالَ الْعَصَبِیَّةُ الَّتِی یَأْثَمُ عَلَیْهَا صَاحِبُهَا أَنْ یَرَى الرَّجُلُ شِرَارَ قَوْمِهِ خَیْراً مِنْ خِیَارِ قَوْمٍ آخَرِینَ وَ لَیْسَ مِنَ الْعَصَبِیَّةِ أَنْ یُحِبُّ الرَّجُلُ قَوْمَهُ وَ لَکِنْ مِنَ الْعَصَبِیَّةِ أَنْ یُعِینَ قَوْمَهُ عَلَى الظُّلْمِ.» (اصول کافی، ج2،ص 308)؛ از على بن الحسین «علیه السلام» راجع به عصبیت پرسیدند، ایشان فرمودند: «عصبیتى که صاحبش به سبب آن گنه کار است، این ست که کسى بَدان قوم خود را از نیکان قوم دیگر بهتر داند؛ دوست داشتن قوم خود عصبیت نیست، بلکه کمک کردن قوم خویش بر ستم از جمله عصبیت است‏.
 

آسیب های عصبیت

اگر کسی قلب خود را با گرد و غبار حُب نفس، عشق و علاقه بیجا به خانواده، امور نامناسب و عصبیت، کور کند، نور ایمان در آن جلوه گر نمی شود.
«عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَنْ تَعَصَّبَ عَصَبَهُ اللَّهُ بِعِصَابَةٍ مِنْ نَارٍ.» ( اصول کافی، ج2،ص 308)
امام صادق (علیه السّلام) فرمودند: «هر که تعصب کند، خدا دستمال و سربندى از آتش به سر او بندد.»
«عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ،  قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) مَنْ تَعَصَّبَ أَوْ تُعُصِّبَ لَهُ فَقَدْ خَلَعَ رِبْقَ الْإِیمَانِ مِنْ عُنُقِهِ.» (اصول کافی، ج2،ص 308)؛ کسى که تعصب برد یا برایش تعصب برند (در صورتى که بدان تعصب راضى باشد) رشته ایمان را از گردن خویش باز کرده است؛ این بدین معناست که چنین شخصی از ایمان، محروم شده و از رحمت خدا دور شده است. همچنین این، درباره فردی که عصبیت به نفع او اعمال شده است، هم صادق است. او نیز در حدیث به دلیل رعایت رفتار وی، در کنار شخص متعصب قرار داده شده است.
عصبیت علیه یک ملت و یا گروه، ممکن است فرد را مجبور به ارتکاب چندین رذیله اخلاقی دیگر بکند؛ مثل غیبت، تهمت و جنایت شوم، مانند سرکوب، آدم کشی و قتل عام.
 
عصبیت عقلا و روشن فکران

    • بدتر و توهین آمیزتر از انواع دیگر عصبیت، تعصب یک شخص به عنوان عالم و اندیشمند است. کسی که انتظار می رود که مربی و معلم بشر باشد. علاوه بر این که، بیان و نشر علم و دانش، شاخه ای از درخت نبوت و ولایت می باشد. مطمئنا فساد یک عالم، می تواند منجر به فساد یک ملت شود.
    •
این نوع عصبیت، خود را به صورت لجاجت و سرسختی در امور عقلانی، عادت به حمایت از اظهارات و ایده های خود و یا استادش، بدون این که به خاطر دفاع از حقیقت و رد دروغ باشد، نشان می دهد.
    •
فردی که خود را به عنوان هدایت گر و منبع روشن گری در مقیاس بشریت مطرح می کند، باید به عنوان راهنما ی در راه سعادت، خدمت بکند و به عنوان کسی که وظیفه اش هدایت مردم در مسیر آخرت است، عمل کند. اگر خدایی ناکرده، به سخنانش وفادار نماند و شخصیت درونی او با ظاهر بیرونی اش تعارض داشته باشد، او را به عنوان یک دانشمند و عالم بد، شخص فاقد عهد و پیمان و یک ریاکار نام گذاری خواهند کرد.
جنبه ی دیگری از این رذیله در میان دانشمندان، جنایتی است که به خود دانش می شود؛ به این معنا که این عصبیت از نظر فکری به سوء استفاده از دانش و بی احترامی به آن منجر می شود.
    •
جنبه زشت این رذیله، در طرف دیگر است. به این دلیل که طرف دیگر که در گفتمان های فکری شرکت می کند نیز از دانشمندان تشکیل شده است که رعایت کردن حرمت و احترام آن ها امری لازم است. توهین به آن ها به معنی نقض تقدسات الهی است که یک گناه بزرگ است. برخی اوقات، تعصبات احمقانه باعث توهین به علما و دانشمندان می شود.
    •
جنبه دیگری از عصبیت مربوط می شود به شخصی که علاقه مند بکارگیری عصبیت است، که ممکن است یک مربی و معلم باشد. او ممکن است مجبور شود دانش آموز خود را کنار بگذارد، زیرا همه معلمان بزرگ اخلاق و مقدسات به طور طبیعی به حقیقت و عدالت گرایش داشته و از خلاف واقعیت و بی عدالتی تنفر دارند.
 
انتخاب کورکورانه یا حقیقت

    • مؤمن دارای قلبی است که آینه ای برای نور ایمان است، او در گرو واقعیت و دانش الهی است و او همان کسی است که به دستورات مذهبی پایبند بوده و محدود به اصول و قوانین عقلانی است. فشار آداب و رسوم، عشق، دوستی یا چیزهای آشنا نمی تواند باعث شود که او را از مسیر صحیح حمایت ازحقیقت و عدالت منحرف کند.
    •
کسی می تواند ادعای اسلام و ایمان کند که شخص مطیع و پایبند به حقیقت باشد.
شخصی که اهداف و اغراض خود را- هر چند ناچیز و موقت - پیش از اهداف و دستورات پروردگار خود تصور کند، او اراده و اختیار خود را در اراده و اختیار خدای متعال فانی می سازد. چنین فردی از تمامی آثار تعصبات جاهلیت، خود را رها ساخته و چهره اش را به سوی واقعیت منعطف می کند و پرده های تیره عصبیت،  نگاه او را مختل نمی کند. هنگامی که برای تحقق عدالت خواسته می شود و کلمه حقیقت را می گوید، او پای استوار خود را بر سر همه پیوندها و روابط قرار داده و همه روابط خویشاوندی و وابستگی های عادی را به قربانگاه اهداف و دستورات پروردگار خود، تقدیم می کند.
اگر درگیری ای بین عصبیت اسلامی و عصبیت جاهلیت وجود داشته باشد، او تعصب اسلامی، که در جهت عدالت و حقیقت است را ترجیح می دهد. یک فرد روشن فکر می داند که همه تعصب ها و همه رابطه ها صرفا تصادفات گذرا و فانی هستند. تنها ارتباطی که دائمی و پایدار است و تنها تعصبی که درست است، ارتباط بین خالق و مخلوق است که ضروری، غیرقابل انکار، قوی تر، بالاتر و قبل از تمام روابط می باشد.
 
تعصب قابل تحسین (ممدوح)

دفاع از حقیقت، حفظ عدالت و تلاش برای انتشار چیزی که درست است، یا اینکه عصبیت نیست و یا اگر هم باشد، نشان دهنده یک نوع تعصب مثبت و خوب است. معیار بین تعصب خوب و بد بستگی به اهداف خودخواهانه و شیطانی و یا اهداف عادلانه و مقدس دارد.
بنابراین، هنگامی که شخصی از خویشاوندان و دوستانش حمایت می کند، اگر این کار را صرفا به خاطر حفظ عدالت و شکست بی عدالتی انجام دهد، این نوع عصبیت، ستودنی و قابل ستایش است؛ چرا که حمایت از عدالت و حقیقت یکی از معروف ترین ویژگی های انسانی و یکی از صفات پیامبران و اولیای الهی است. باید حامی حزب حقیقی و عدالت باشد، حتی اگر این حزب مشتمل بر دشمنان باشد. چنین شخصی یک مدافع و عاشق حقیقت است؛ او در میان قهرمانان تعالی انسانی و یک شهروند ایده آل جامعه انسانی می باشد که حضور او سبب اعمال و بکارگیری اثر اصلاحی بر گرایش های شرورانه جامعه، می شود.
پیامبر اکرم(ص) می فرمایند: «بهترین شما کسی است که از قبیله خود، دفاع و حمایت کند؛ مادامی که مرتکب ظلم نشوند.» (سنن ابو داوود، حدیث5130)
امام علی(ع) می فرمایند: «اگر برای شما غیرقابل اجتناب شود در میان کسانی باشید که متعصبانه کارها را اجرا می کنند، پس از حقیقت دفاع کرده و حامی مظلومان باشید.» (غررالحکم و دررالحکم، حدیث 3738)
 
درمان عصبیت

عصبیت، وضعیتی خطرناک برای یک فرد و جامعه است. باید به طور جدی در مورد عواقب آن در این جهان و آخرت فکر کنیم. اگر کسی را دوست دارید یا از شخصی نفرت دارید یا حمایتش می کنید یا مخالف گروهی از افراد یا یک ملت هستید، بیندیشید که چه چیزی برای شما انگیزه این عمل را به وجود آورده است.
اگر به غیر از ترویج حقیقت و عدالت و یا کمک به مظلوم و یا جلوگیری از تجاوز و استبداد است؛ آن را کنار بگذارید. مطمئناً برای شما برداشتن یک گام جسورانه، از دست دادن عشق، دوستی و میل به خانواده، دوستان و همکاران تان دشوار است؛ اما تصمیم شما برای از بین بردن عصبیت کورکورانه، نه تنها شما را از آتش جهنم نجات می دهد، بلکه انگیزه می شود تا دیگران هم این کار را انجام دهند.
 

نتیجه گیری

پیامبر اکرم(ص) می فرمایند: «کسی که ندای عصبیت سر می دهد، از ما نیست؛ کسی که به خاطر عصبیت مبارزه می کند از ما نیست و کسی که در راه عصبیت کشته شود، از ما نیست.» (میزان الحکمه، حدیث 13035)
 

 


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :

پربيننده ترين مطالب

ورود کاربر

حديث

امام كاظم عليه ‏السلام : إنَّ لِلّهِ عِبادا فِي الأرضِ يَسعَونَ في حَوائجِ النّاسِ هُمُ الآمِنونَ يَومَ القِيامَةِ

خداوند در زمين بندگانى دارد كه براى برآوردن نيازهاى مردم مى‏كوشند؛ اينان ايمنى يافتگان روز قيامت‏ اند .

کافى : جلد ۲ ، صفحه ۱۹۷