• فلسفه

  • کلام

  • اخلاق

  • مهدويت

مصرف گرایی؛ انگشت اتهام به سوی کانت

کرافورد در کتاب جهان فراتر از ذهن شما درباره آشفتگی های تکنولوژیک صحبت نمی کند بلکه ازخدعه های معرفت شناسانه ای حرف می زند که از عصر روشنگری به آن ها باور داریم. کرافورد معتقد است پریشانی ما نشان از کژنمایی از «خود» دارد. او ریشه های این مشکل را در فلسفۀ عصر روشنگری، بخصوص در آرای ایمانوئل کانت جستجو می کند. کانت معتقد بود دانش و اخلاق باید ضرورتاً درون ذهن جای گرفته باشند و بنابراین وجود باید از طریق اتونومی فرد تفسیر شود. فلاسفۀ عصر روشنگری در اواخر قرن هفده و در طول قرن هجدهم اهمیتی بی سابقه برای فرد عاقل، به عنوان موجودی مستقل از جامعه، قائل شدند. گریسی آلمستد جهان فراتر از ذهن را بررسی می کند.

زمینه های فلسفی اگزیستانسیالیسم (2)

در ادامه ی مقاله ی قبلی در این مقاله نیز ما بر آن هستیم که زمینه های فکری و فلسفی مکتب فلسفی اگزیستانسیالیسم را مورد بررسی قرار دهیم. در قسمت اول به زمین های فکری آن از دید برخی افراد سرشناس مکثل کانت و دکارت و هیوم و برخی مکاتب مثل رمانتیسیسم پرداختیم. ولی در این مقاله ما قصد داریم که تاثیراتی که مکتب اگزیستانسیالیسم از فلسفه نیچه برداشت کرده است را بررسی کنیم. با ما همراه باشید.

زمینه های فلسفی اگزیستانسیالیسم (1)

اگزیستانسیالیسم به عنوان یک مکتب فکری در درون خود دارای یک سری مبانی و زمینه های علمی و فلسفی است که در این مقاله و در دو مقاله بعدی آن از زمینه های فکری و فلسفی آن بحث خواهیم کرد. میخواهیم بدانیم که چه زمینه های فکری باعث بوجود آمدن مکتب فلسفی اگزیستانسیالیسم در غرب شد؟ با ما همراه باشید.

کارل یاسپرس نگاهی به سرگذشت و داشته های فکری کارل یاسپرس، فیلسوف نامدار اگزیستانسی

کارل یاسیرس از نخستین کسانی است که با نوشته هایی دارای گرایش فلسفه ی وجودی پا به میدان نهاد. اما وی همچنین کسی است که پیش از دیگران منضبط ترین و به متافیزیک نزدیکترین نظام فلسفی را طرحریزی کرد. که در این مقاله به آن اشاره خواهیم کرد.

تجربه و تمایز میان معرفت پیشین و پسین

به نظر می رسد، علی رغم تنوّع تعاریف معرفت پیشین، همگان بر این اتفاق دارند که در تمایز میان معرفت پیشین و پسین، نقش اصلی را مفهوم «تجربه» ایفا می کند و آنچه معرفت را به دو بخش تجربی و غیرتجربی یا پیشین و پسین تقسیم می کند، میزان نقش تجربه در توجیه آن است. بالطبع تعیین حدود تجربه برای روشن ساختن این تمایز کاری اساسی است. از سوی دیگر این سؤال نیز مطرح است که: آیا می توان به یک قضیه، هم معرفت پیشین و هم معرفت پسین داشت؟ به عبارت دیگر، پیشین یا پسین بودن معرفت به یک قضیه، ریشه در خود قضیه دارد یا اینکه تعیین منبع توجیه، بر عوامل بیرونی مبتنی است؟ در میان معرفت شناسان معاصر، این نظریه رایج شده است که معرفت پیشین به یک قضیه با معرفت پسین به همان قضیه تنافی ندارد. در این مقاله، قصد من آن است که اولاً معنای تجربه را روشن سازم؛ ثانیاً اثبات کنم که ریشه ی تمایز میان دو قسم معرفت خود قضیه است. به عبارت دیگر، معرفت پیشین و پسین به قضیه ی واحد، ممکن نیست.

رابطه فلسفه اگزیستانس با هنر، ادبیات و روان شناسی

اگزیستانسیالیسم هرچند ابتدا بصورت یک مکتب فلسفی و با مفاهیم خاص ظهور و بروز پیدا کرد، اما بعدها این فکر شیوع پیدا کرد و در عرصه های دیگ نیز خود را نمایان کرد. آنچه در این مقاله می خوانید گزارشی از همین شیوع پیدا کردن اگزیستانسیالیسم در علوم دیگر مثل هنر و روانشناسی است. با ما همراه باشید.

تاریخ اندیشه

فلسفه در طول تاریخ بشریت، همواره به مثابه مادر علوم معرفى شده است. فلسفه پس از آن که در مباحث سه گانه اصلى اش، یعنى ماوراء الطبیعه، معرفت شناسى و ارزش شناسى شمارى از قضایاى مرتبط و نامرتبط مورد بحث قرار گرفت، مبحث معرفت شناسى از آن جدا شد و به علوم متعددى تبدیل گردید که موضوعش روش هاى مختلف پژوهش بود، و سپس مبحث ارزش شناسى از آن جدا شد و به شکل علمى مستقل با نام علم اخلاق در آمد، اما با ظهور علم الاجتماع، فلسفه سیاسى به میراثى سنتى تبدیل شد و جامعه انسانى بیش از آن که مبتنى بر نظریه پردازى باشد، مبتنى بر تحلیل شد.

گزارش انتقادی نظام فیض از دیدگاه فیلسوفان مسلمان

کتاب نظام فیض از دیدگاه فیلسوفان مسلمان، نوشته ی دکتر عین الله خادمی، که اخیراً از سوی انتشارات دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی به چاپ رسیده، به بیان دیدگاه های فیلسوفان شاخص اسلامی چون فارابی، ابن سینا، شیخ اشراق، ملاصدرا و علامه طباطبایی در باب فیض الهی و نحوه پیدایش کثرت در عالم می پردازد. مباحث کتاب در شش فصل تنظیم شده است. فصل اول به پیشینه بحث پرداخته و در ادامه دیدگاه هر فیلسوف به نحو مجزا در هر یک از فصول مورد بررسی قرار می گیرد. در این مقاله سعی شده تا ضمن معرفی اجمالی مباحث کتاب، به نقد برخی از دیدگاه های نویسنده پرداخته شود.

کاستی های هستی و چیستی

می دانیم که قاعده «اصالت وجود» یکی از مهم ترین نوآوریهای حکمت متعالیه به شمار می رود که با نادیده انگاشتن آن، تعالیم صدرایی نه به درستی فهم می شود و نه مقبول اندیشمندان واقع می گردد. در این راستا فهم این قاعده و تفسیرهای مختلفی که در طول این چهار قرن از سوی شارحان کلمات صدرا صورت پذیرفته، اهل دقت را به تأملات جدی تری پیرامون مبادی تصوری و تصدیقی آن فرا می خواند، خصوصاً وقتی نیمه دوم این قاعده (اعتباریت ماهیات) مورد کنکاش و مداقه علمی قرار گیرد. هستی و چیستی در مکتب صدرایی عنوان مجموعه ای است که حاصل تحقیقات، تأملات و گفتارهای فلسفی استاد غلام رضا فیاضی در جمع عده ای از اهل معقول و علاقه مندان به مباحث فلسفه اسلامی در باب قاعده یاد شده می باشد. این کتاب که تحقیق و نگارش آن توسط دکتر حسین علی شیدان شید صورت پذیرفته، در عین حال که از مطالب متنوعی برخوردار است، با نظم و ترتیب خاصی به تحلیلی نو از مباحث «اصالت وجود» می پردازد. بی شک این همت عالی و ممارست ها در فهم مفاهیم و دقایق فلسفی سبب پیدایش بستری نو در جهت رشد بیش از پیش فلسفه در محافل حوزوی و دانشگاهی ما خواهد شد. همچنین نقد و بررسی این گونه مجموعه های تحقیقی نیز - که حاصل ساعت ها مباحثه اندیشمندان است - می تواند راهکارهای نوینی در پیش روی فعالان این عرصه برای احیای نو آوری در تفکر فلسفی و خروج از تعصب، جمود فکری و رفع کاستی ها فراهم سازد.

سیر کمال یا حرکت جوهری

علامه صدرالدین شیرازی بعد از خطبه الکتاب در رساله المسائل القدسیه(1)برای فتح باب بحث، ابیات زیر را از منطق الطیر(2) عطار می آورد: سیر هر کس بر کمال وی بود جنبشش بر حسب حال وی بود گر بپرد پشّه ای چندان که هست کی کمال صرصرش آید به دست لاجرم چون مختلف افتاد سیر همروش با هم نگردد هیچ طیر او با آوردن این ابیات فتح باب مراتب سیر را آغاز می کند؛ و سپس با آوردن:«ثم میز الخاصّه من اهله من بین عالم الملک و الملکوت» گروهی خاص از مخلوقات ارضی و سماوی را از بقیه جدا می کند تا محملی برای این دعوی او باشد

تبیین زمان از دیدگاه ملاصدرا و هانری برگسن

بحثی که با عنوان زمان از دیدگاه ملاصدرا و برگسن مطرح کرده ام از این بابت نبوده که صرفاً یک موضوع فلسفی را بیان کنم. شاید برای عزیزانی که در جلسه حضور دارند این سؤال مطرح باشد که اولاً، چه کسی دارای نظریه فلسفی می شود؟ ما اندیشمندان بسیاری داریم که حرفهای فلسفی زیادی می زنند ولی فقط برخی توفیق می یابند که دارای نظریه فلسفی شوند. ثانیاً، چگونه یک فرد به یک نظریه فلسفی می رسد؟ این نکته مهمی است. چنین موقعیتی هم برای برگسن و هم برای ملاصدرا پیش آمده است. برگسن مدتها درس می داد و شبهات زنون را می گفت، در شبهات زنون توضیح مکان، زمان و اینگونه مسائل را بیان می کرد. به قول خودش بعد از دوازده سال تدریس این مطالب در یک لحظه متوجه شد که آنچه ما زمان می نامیم حقیقت زمان نیست. ما زمان را با چیزهای دیگر خلط می کنیم، اولین خلط آن نیز با مکان است. آن هم به چه صورت؟ ببینید! اگر به شما بگویند یک ساعت، همه ی شما یک دور گشتن عقربه ی ساعت را تصور می کنید. یعنی چه کار می کنید؟ زمان را در مکان می بینید می گویید دیروز و امروز؛ می گویید از پنج ساعت پیش تا الان، پنج تکه زمانی داریم. این یعنی مکان، چون درست مثل یک تکه خط می ماند که آن را به پنج قسمت مساوی تقسیم کنیم. وقتی می گویید بهار و تابستان و پاییز و زمستان، در ذهن شما یک مفهوم دایره ای شکل تداعی می شود؛ مفهوم دایره ای شکل یعنی یک حرکت مکانی تکرار شونده که خودِ زمان را نشان نمی دهد.

نتایج وجود رابط در خداشناسی فلسفی

بسیاری از مباحث فلسفه ی اسلامی مقدمه یی برای مبرهن سازی مسایل خداشناسی شمرده میشوند. از جمله ی این مباحث که عنوان برجسته یی پیدا نکرده است، تقسیم دو بخشی وجود به رابط و مستقل در حکمت صدرایی است. این دیدگاه که از تحلیل رابطه ی علیت بدست می آید، نکته ی ارزنده یی بیان میکند که براساس آن اصل هستی و ذات حق، سراسر بینیازی و استقلال است و مخلوقات او صرف وابستگی و تعلق به او به شمار میروند. براهین خداشناسی، از قبیل اثبات ذات و صفات، در پرتو این حقیقت، استحکام ویژه یی پیدا میکنند. همچنین وابستگی محض ممکنات، وجودی غنی و مستقل مطلق را ایجاب میکند که دوگانگی در ساحت او راه ندارد؛ زیرا نفی وحدانیت ذات حق، مستلزم تحقق دو امر محال، یعنی استقلال یافتن موجودات رابط و نقصان نسبی غنی مطلق خواهد بود. همچنین مسائلی مانند توحید ربوبی و افعالی و قدرت و اراده ی فراگیر الهی، در پرتو این مسئله تبیین قابل قبولی می یابند. علم الهی بویژه علم به جزئیات متغیر، با این دیدگاه به اثبات میرسد؛ چرا که این امور جزئی همانند سایر ممکنات، تعلقات محض به آفریننده ی خویش هستند و در نتیجه عین حضور نزد او خواهند بود.

تشريح الوجود

رساله اي که در اينجا به چاپ مي رسد اثري است فلسفي که در نسخه هاي خطي آن گفته شده است که متعلّق به ابن سيناست، ولي ظاهراً به قلم نويسنده اي است اهل فلسفه و منطق که حدوداً در قرن هفتم مي زيسته است. متأسفانه اين نويسنده هيچ نشانه اي از خود در اين اثر به جا نگذاشته است. اسم اين اثر در اکثر نسخه هاي خطي آن، از جمله سه نسخه اي که مورد استفاده ي ما قرار گرفته است، «کتاب تشريح الوجود» است، ولي مرحوم دکتر يحيي مهدوي دو نام ديگر هم از براي آن ذکر کرده است، يکي «تشريح الاعضاء» و ديگر «حقايق انسانيّه». ولي به نظر مي رسد که اسم صحيح آن همان «تشريح الوجود» باشد که در اکثر نسخه هاي خطي قيد شده است.

ارتباط انگيزه و عادت با تعليم و تربيت از ديدگاه ملاصدرا

انگيزه و عادت دو عامل بسيار تأثيرگذار در امر تربيت فرد است. انگيزه سبب تشويق انسان به انجام يا ترک کاري مي شود، و در يک نظام تربيتي با ايجاد عادات مطلوب مي توان افراد را بسوي اهداف مورد نظر سوق داد. صدرالمتألهين نيز به بحث انگيزه و عادت و تأثير شگرف اين دو عامل در تربيت فرد توجه وافري داشته است. او انگيزه را به دو قسم بيروني و دروني تقسيم کرده و معتقد است تأثير انگيزه هاي دروني در تربيت فرد بسيار بيشتر از انگيزه هاي بيروني است. وي همچنين از عادت به ملکه تعبير کرده است و در کتب مختلف خود به تبيين تأثير شگرف عادات و پسنديده در تربيت شخص پرداخته است. در اين مقاله برآنيم ضمن تبيين و توضيح نظريات صدرالمتألهين در مورد عادت و انگيزه و تأثير آن در تربيت به زيربناهاي فلسفي نظام تربيتي او اشاره شود.

دورنمايى از انديشه ها و نظريات فلسفى «ميـردامـاد»

در ميان مجموعه آرا و نظريات فلسفى ميرداماد ـ جداى از نظرياتى كه مورد اتّفاق حكماى پيش از او بوده و يا به نوعى اشتهار داشته ـ به سه دسته برمى خوريم: آراى [1]ابداعى و ابتكارى، مانند: تقدّم دهرى و تقدّم سرمدى و بتبع آن حدوث دهرى و حدوث سرمدى. آرايى كه كمتر كسى بدانها قائل بوده ـ اقوال شاذّ و نادر و باصطلاح خلاف مشهور مانند: انحصار مقولات در دو مقوله. راه حلّهايى كه براى حلّ برخى از معضلات و مشكلات علوم ارائه كرده، مانند: نظريه وحدت حمل براى رفع تناقض از قضاياى متناقض نما. در اين نوشتار باجمال به برخى از اين نوع انديشه ها اشاره مى كنيم:

یک ضد روش مانیفستی برای اندیشۀ آهسته با این همه شتاب چه چیزهایی از دست خواهیم داد؟

گیگیلی شخصیتی عروسکی در مجموعۀ تلویزیونی کلاه قرمزی است. حضور گیگیلی معمولاً کوتاه، اما بسیار کوبنده و تأمل برانگیز است. از چهره و حرکاتش نشانه های نوعی خستگی مفرط و ابدی هویداست و هر پیشنهادی برای کار و جنب وجوش را رد می کند. گیگیلی و شخصیت های مشابهی مثل «بارتلبی محرر» بازنمای نوعی مقاومت آیینی در برابر فرهنگ امروز جهان هستند که سرعت، جنب وجوش و نتیجه را می پرستد و تعلل، بازی و آهستگی را نکوهش می کند. آیا می شود مانیسفتی برای آن ها نوشت؟

شهادت به شیوۀ فیلسوف آیا مرگ می تواند زندگی مان را از پوچی نجات دهد؟ وقتی به مرگ فکر می کنیم، تیشه به ریشۀ چیزهایی می زنیم که قرار نیست معنابخشِ زندگی هایمان باشند

مرگ واقعی ترین رخداد زندگی ماست: تجربۀ پایانی که مطمئن نیستیم بعد از آن چه بر سرمان می آید. این اتفاق ممکن است سرمنشأ پوچیِ وهم انگیزی باشد که سایه اش را بر کل عمر پهن می کند؛ اما شاید هم، سرچشمه ای شود برای هر معنای حقیقی ای که فرد تجربه می کند. این جدال فرساینده بر سر معنای زندگی، از دوران باستان، در قلب فلسفۀ غرب بوده است و کتابی تازه، دوباره آن را زنده کرده است.

به خدای فلسفه اعتقاد ندارم، اما دلم برایش تنگ می شود

افلاطون باور داشت آن که فلسفه می ورزد به خدا شبیه می شود. ارسطو نیز در پایان کتاب اخلاقش هدف آدمی را در «خدمت به خدا و تعمق در او» تعریف می کرد و اسپینوزا آن هدف را «عشق عقلانی به خدا» می دانست. از سوی دیگر، کانت نیز عقل را نقد می کرد تا جایی برای ایمان باز کند و هگل دین و فلسفه را کاملاً در یک خط سیر می دید. این ها بزرگ ترین متفکران تاریخ اند، پس چرا فیلسوفان بی دین ترین و سکولارترین انسان ها معرفی می شوند؟

معناي خارجيت معنا و موضوع له از نظر ميرزامهدي اصفهاني

شاخص ترين شاخه اي از علوم اسلامي كه به مسئله زبان شناسي، چيستي لفظ و معنا و پيوند ميان آنها به طور جدي پرداخته دانش اصول فقه است؛ بنابراين، بحث از زبان شناسي بر اساس نظريات متفكرين اسلامي نيازمند مراجعه به آراء نظريه پردازان اصول فقه است. ميرزا مهدي اصفهاني بنيان گذار مكتب معارف خراسان، و از شاگردان طراز اول ميرزاي نائيني، به سبب نگاه خاص خود در باب معرفت شناسي و هستي شناسي، حقيقت الفاظ را علامتيت و اشاره گري، و مدلول و معناي آن را نفس حقايق و نه صور ذهني آنها مي داند. نظريه او در بحث الفاظ از يك سو، در تقابل با زبان شناسي مبتني بر آموزه هاي حكمت متعاليه و نظريه هاي معرفت شناسي و هستي شناسي آن است ( چرا كه اساساً نظريات او در تقابل با مباني حكمت متعاليه است ) و از سوي ديگر، در تقابل با نظريات اصولي اي است كه بر انديشه ها و آموزه هاي حكمت متعاليه استوار شده اند. بنابراين، مي توان نقطه مقابل ميرزاي اصفهاني در بحث معنا و موضوع له را استادش - ميرزاي نائيني - دانست. او بنيان هاي جديدي در تبيين كلمات ائمه دين استخراج و تبيين كرده است كه مهم ترين آنها در بحث شناخت ( علم و عقل ) مي باشند. ميرزاي اصفهاني بر اساس نظام شناختي خود تحليل جديدي درباره وضع الفاظ براي خارج معنا بيان داشته است. كه اين مقاله در تلاش است تا گزارشي از مقدمات و اصول اين نظريه ارائه كند.

انسان در چارچوب های نظری شاکله آدمی به عنوان منشأ و فاعل کنش آدمی، محصول تکرار عمل است

با توجه به اهمیت انسان شناسی در غالب بحث های امروز که به عنوان یک زیربنا برای شکل گیری آن علوم استفاده می شود، جای بسی تدقیق در این زمینه هست که مکاتب فلسفی ما از چه زاویه دیدی به انسان نگریسته و از کدام منظر تعریف کرده اند. مقاله ای که می خوانید حاوی پاسخ هایی مناسب برای این دست از پرسش هاست. فلسفه اسلامی، در طول تاریخ شکل گیری و تحول تکاملی خود در دنیای اسلام، دارای سه مکتب مهم بوده است: مکتب نخست با رویکرد عقلی تر، بر مدار اندیشه ابن سینا و با عنوان «مشائیون» بوده است؛ مکتب دوم، با رویکرد عقلی شهودی و بر مدار تفکر شیخ شهاب الدین سهروردی با عنوان «اشراقیون» بوده است؛ اما ملاصدرا در یک چهارچوب روش شناختی جدید با هم گرایی و امتزاج این هر دو رویکرد اساسی با عرفان اسلامی و نیز کلام اسلامی، به فلسفه ای جدید با عنوان «حکمت متعالیه» دست یافت.

  • تعداد رکوردها : 285

    آیا اسلام دین جنگ است؟ خرافه ای به نام اسلام دین جنگ

    مخالفین اسلام می گویند اسلام دین جنگ است و با شمشیر گسترش یافته و آیه 39 سوره انفال را مثال می زنند. آیا درست است؟

    22 آذر 1397

    الاهیات شلایرماخر

    شلایر ماخر یکی از مهم ترین و تاثیرگذارترین الاهیدان پروتستان است. به نظر او جوهر دین در احساس دینی خاصی که احساس وابستگی مطلق است، یافت می شود. تجربه دینی در نظرگاه شلایر ماخر بسیار مهم و اساس و مغز دین است و راهی است برای دست یافتن به خدا و ارتباط گرفتن با اوست.

    17 آذر 1397

    وحی جایگزین عقل انسان نیست

    یک برداشت رایج و خطرناک این است که وحی آمده است تا عقل انسان را از عرصه خارج کند. در حالی که شاید چنین تفکری به این وضوح هرگز به ذهن ما خطور نکرده است. بعضی از ما این عقیده را به طور ناخود آگاه پذیرفته ایم و این برداشت غلط اغلب اوقات در خلال بحث در باره دین آشکار می گردد. در حالی که اگر مراجعه به منبع اصلی اسلام کنیم، خواهیم دانست که راه عقل جدای از راه طهارت روح نیست. روشی که ما با آن دین را درک می کنیم بسیار اهمیت دارد.

    14 آذر 1397

    چگونه از عقاید احمقانه بپرهیزیم؟

    برتراند آرتورویلیام راسل (زاده ۱۸ می ۱۸۷۲ – درگذشته ۲ فوریه ۱۹۷۰). ریاضیدان، منطق دان و فیلسوف بریتانیایی بود که آثارش در مورد تحلیل منطقی، فسلفه در قرن بیستم را تحت تاثیر قرار داد. برتراند راسل که موفق به کسب جایزه نوبل نیز شد، در گفتاری کوتاه با عنوان «چگونه از عقاید احمقانه بپرهیزیم؟»، به روشنی به آسیب شناسی آفات تعصب، جزم و جمود، پیشداوری و ... در باورهای آدمی می پردازد. برای پرهیز از انواع عقاید احمقانه ای که نوع بشر مستعد آن است، نیازی به نبوغ فوق بشری نیست. چند قاعده ساده شما را اگر نه از همه خطاها، دست کم از خطاهای ابلهانه باز می دارد.

    4 آذر 1397

    جهان شمول بودن تورات

    بنی اسرائیل برتری ذاتی بر سایر ملل ندارند تا به سبب آن شایسته لطف و مرحمت ویژه الهی شوند، بلکه تا زمانی که فرمان های تورات را گردن می نهند مقام و منزلت خود را حفظ خواهند کرد و در غیر این صورت جایگاه خود را از دست خواهند داد. برخی از دانشمندان یهود میان برگزیدگی بنی اسرائیل و عمل آنها به تورات رابطه تنگاتنگی قائل اند. به نظر آنها، بنی اسرائیل برتری ذاتی بر سایر ملل ندارند تا به سبب آن شایسته لطف و مرحمت ویژه الهی شوند، بلکه تا زمانی که فرمان های تورات را گردن می نهند مقام و منزلت خود را حفظ خواهند کرد و در غیر این صورت جایگاه خود را از دست خواهند داد. از طرفی، آنها تورات را از آن بنی اسرائیل نمی دانند، بلکه معتقدند تورات برای تمام بشر آمده است، لذا گفته اند: « هر جمله ای که از سوی خدای قادر مطلق گفته می شد، به هفتاد زبان به گوش می رسید». همین مضمون در برشیت ربا نیز آمده است: « موسی تورات را به هفتاد زبان شرح می داد ». از این جملات و نظایر آن جهان شمولی یهودیت استفاده می شود. در باب هجدهم سفر لاویان نیز آیه ای وجود دارد که بر این نکته مهم دلالت دارد: « پس فرایض و احکام مرا نگاه دارید، که هر آدمی که آنها را به جا آورد ، در آنها زیست خواهد کرد». در اینجا تعبیر «هر ادمی » به کار رفته است نه هر کاهن، لاوی یا اسرائیلی که این خود دلیل بر جهان شمولی یهودیت است. در تفسیر این آیه آمده است « اگر یک غیریهودی فرمان های تورات را به جا آورد ، او با کاهن اعظم برابر خواهد بود». حتی قربانی هایی که در معبد بیت المقدس تقدیم می شد برای سلامتی و سعادت نوع بشر بود »

    30 آبان 1397

    برگزیدگی به مثابت موهبت الهی(3)

    برخی معتقدند در سراسر تورات آیه ای نمی توان یافت که دلالت داشته باشد خداوند از میان تمام اقوام جهان قوم یهود را برگزیده است، بلکه به عکس آیاتی را می توان یافت که صراحتا می گویند خداوند قوم یهود را از بین اقوامی که در آن سرزمین خاص زندگی می کردند برگزید. حتی آیه ای که معمولا از آن اسفاده انحصارگرایانه می شود، ظهور در خلاف آن دارد.

    23 آبان 1397

    برگزیدگی به مثابت موهبت الهی(2)

    برخی معتقدند در سراسر تورات آیه ای نمی توان یافت که دلالت داشته باشد خداوند از میان تمام اقوام جهان قوم یهود را برگزیده است، بلکه به عکس آیاتی را می توان یافت که صراحتا می گویند خداوند قوم یهود را از بین اقوامی که در آن سرزمین خاص زندگی می کردند برگزید. حتی آیه ای که معمولا از آن اسفاده انحصارگرایانه می شود، ظهور در خلاف آن دارد.

    16 آبان 1397

    برگزیدگی به مثابت موهبت الهی(1)

    برخی معتقدند در سراسر تورات آیه ای نمی توان یافت که دلالت داشته باشد خداوند از میان تمام اقوام جهان قوم یهود را برگزیده است، بلکه به عکس آیاتی را می توان یافت که صراحتا می گویند خداوند قوم یهود را از بین اقوامی که در آن سرزمین خاص زندگی می کردند برگزید. حتی آیه ای که معمولا از آن اسفاده انحصارگرایانه می شود، ظهور در خلاف آن دارد.

    9 آبان 1397

    علامه مجلسی و عقل خود بنیاد دینی

    در تاریخ تفکر اسلامی، دو جریان نقل گرایی و عقل گرایی حضور داشته است. نقل گرایان بر اهمیت ظواهر قرآن و روایات در فهم دین تأکید می کردند و تا حدودی اجتهاد در فهم دین را روا نمی دانستند، برخلاف عقل گرایان که عقل و اجتهاد را در فهم دین دخیل می دانند. همواره میان این دو جریان سوءظن هایی وجود داشته است. نقل گرایان، عقل گرایان را به حاکم ساختن عقل ناقص بشری بر مکتب عاری از کاستی و خطا و کرنش بی چون و چرا در مقابل فلسفه ی وارداتی یونان محکوم می کنند و عقل گرایان، نقل گرایان را به قشری نگری و تعطیل کردن عقل و اندیشه در تعامل با وحی متهم می سازند. در این میان چهره های برجسته ای که برای سازگاری میان عقل و نقل تلاش کرده اند و با نگرش عقلانی و وحیانی هم زمان، امکان همسویی این دو مشرب و مکتب را مدلل ساخته اند، بسیار اندک اند. محدثان را می توان پرچم دار نقل گرایی دانست؛ چنان که فیلسوفان در صف اول عقل گرایی قرار دارند.

    30 مهر 1397

    الاهیات پنج گانه مارتین لوتر

    مارتین لوتر یکی از مهم ترین شخصیت ها در مسیحیت و پایه گذار پروتستان است که مسیحیت را در مسیر دیگری هدایت نمود و تفسیر تازه ای دین مسیحیت ارائه نمود که موجب پذیرش و اقبال بسیاری از مسیحیان قرار گرفت. او به نابسامانی های کلیسای کاتولیک اعتراض کرد و مقابل آن ها ایستاد و اقتدار و حجیت پاپ و کلیسا را زیر سوال برد. خوانش جدید مارتین لوتر از مسیحیت او را به شخصیتی بسیار تاثیرگذار در مسیحیت تبدیل کرده است.

    27 مهر 1397

    پست مدرنسیم از دیدگاه فردید

    در میان دو دوره ی تاریخی معمولاً برهه ی تاریخی واحدی، وجود دارد که این دو دوره را به هم می پیوندند. یعنی برهه ی تاریخی مذکور، شامل آخرین مرحله ی یک دوره ی تاریخی در حال زوال و اولین مرحله ی تاریخی دوره ی جانشین آن، می شود که می توان آن را برهه ی زمانی واسط نامید.

    14 مهر 1397

    عقلانيت و کرامت انسان

    درفلسفه ملاصدرا و کانت، «عقل» عالي ترين قوه نفس و «معرفت عقلاني»بالاترين مرحله شناخت است. از نگاه هردو فيلسوف، عقلانيت يا خردورزي بنيادي ترين ويژگي انسان و مبناي کرامت ذاتي اوست؛ با اين تفاوت که ملاصدرا عقلانيت نظري ، وکانت عقلانيت عملي را معيار اصلي مي پندارند؛يعني از نظر ملاصدرا، شأن و کرامت انسان به چيزي است که مي داند، درحالي که از نظرکانت، شأن و کرامت انسان به چيزي است که مي خواهد. يکي از جلوه هاي عقلانيت درانديشه اين دو فيلسوف، خلاقيت يا همان آفرينشگري است. دو فيلسوف ياد شده خلاقيت را ، هم درحوزه نظري(در محدوده قوه خيال وعقل) وهم در حوزه عملي، مورد توجه قرار داده اند؛ با اين تفاوت که درحکمت صدرايي ، آفرينشگري انسان در ارتباط با ماوراي طبيعت و از راه اتحاد با عقل فعال صورت مي گيرد، در حالي که در فلسفه کانت، خلاقيت انسان در پيوندي عميق با استقلال و خود بنيادي اوست، منشأ و مبدأ متعالي ندارد، وصرفاً ريشه در انسانيت و استقلال اراده انسان دارد.

    28 شهریور 1397

    وحدت متعالی ادیان از دیدگاه سنت گرایان

    وحدت متعالی ادیان، دیدگاهی است که سنت گرایان به مسأله تکثر ادیان دارند. نخستین بار شووان در کتاب وحدت متعالی ادیان، این دیدگاه را بسط داد؛ سپس دیگر سنت گرایان مباحثی را در این زمینه مطرح کردند. طبق این دیدگاه، ادیان دارای دو بعد باطنی و ظاهری اند. ادیان فقط در سطح باطنی وحدت دارند؛ اما در سطح ظاهری میان آن ها اختلاف است. حقایقی که در سطح ظاهری ادیان به چشم می خورد، نسبی و حقایق مربوط به سطح باطنی مطلقند. دیدگاه شووان با مشکلاتی مواجه می شود؛ مانند نسبیت گرایی، غیراستدلالی بودن و... . زبانی که شووان برای بیان دیدگاهش به کار می گیرد، دشوار است؛ بدین سبب نگارنده کوشیده است تا توصیفی از وحدت متعالی ادیان را پیش کشد و نقاط ضعف آن را بیان کند

    8 شهریور 1397

    حيات برزخي از منظر حکمت متعاليه، قرآن و سنت

    بدن ابزاري براي نفس مجرد انساني است که به وسيله آن مي تواند استعدادهاي نهفته خود را متبلور و شکوفا سازد. نفس، پس از قطع علاقه از بدن، در وعائي ديگر به نام عالم «برزخ » يا عالم «مثال»، يا تعلق گرفتن به «قالب مثالي» يا «جسم برزخي»، به حيات خود ادامه مي دهد حياتي که همراه لذايذ يا رنج هاي ويژه اي است که نتيجه افکار، عقايد، اعمال، صفات و ملکات راسخ در نفوس در طول حيات دنيوي خواهد بود. اين نوشتار، ابتدا به اثبات برزخ، از منظر حکمت متعاليه، قرآن و سنت مي پردازد، سپس به برخي ويژگي هاي برزخ و برزخيان اشاره مي کند، و آن گاه ديدگاه برخي از فلاسفه را که معتقدند در برزخ، «تکاملي براي افراد وجود ندارد» به نقد کشيده است. نويسنده معتقد است فلسفه، هرگز نمي تواند مدعي شود که براي برزخيان ارتقاي درجه و تکامل يا سقوط بيشتر امکان ندارد، به علاوه اين ديدگاه نه تنها مخالف بسياري از روايات وارده در مورد عالم برزخ است که با ظاهر برخي از آيات شريفه قرآني نيز سازگاري ندارد.

    3 شهریور 1397

    بررسی شواهد نصب الهی امام با تکیه بر روایات کتاب کافی

    در این مقاله شواهد روایی نصب الهی امام در مباحث مورد اتفاق امامیه - به ویژه با اشاره به روایات کتاب کافی کلینی به عنوان منبع اصلی اعتقادی و فکری شیعه - مورد بررسی قرار گرفته اند؛ به این صورت که ابتدا مفاهیم « امام»، « امامت» و « نصب» و پس از آن ویژگی های امام - که می تواند شاهد و نشانه ای برای انتصاب الهی وی باشد - بررسی شده اند. از مهم ترین ویژگی های امام می توان به عصمت، علم، افضیلت و افتراض طاعت اشاره نمود. در این مقاله شواهد به گونه ای ذکر شده اند که جایگاه الهی امام در اندیشه ی شیعه به صورت واضح تبیین و نشان داده شود که نگاه شیعیان به امام به عنوان حجت الهی و خلیفه ی خداوند به گونه ای است که نمی تواند حاصل انتخاب فرد توسط دیگران و یا اهل حل و عقد باشد. همچنین چنین جایگاهی نمی تواند حاصل سیر طبیعی پیشرفت معنوی بشر - که در نظریه ی علمای ابرار مطرح می شود - باشد.

    31 مرداد 1397

    نقد علاقه طباطبایی بر دیدگاه مجلسی درباره ی عقل

    از جمله پژوهش های حدیثی علامه طباطبایی، گذشته از بحث های روایی در تفسیر المیزان، حاشیه هایی است که بر مجلدات بحارالانوار نوشته است؛ البته این حاشیه ها با مخالفت هایی روبه رو شد و سرانجام در جلد هشتم متوقف ماند؛ از جمله حواشی علامه طباطبایی دو حاشیه ای است که در ذیل همین گفتار مجلسی نوشته است

    23 مرداد 1397

    نظریه انتصاب امامت در شیعه

    سوال اصلی این است که آیا پیامبر(ص) برای ادامه حیات امت اسلامی، چاره اندیشی کرده بود؟ امامت امامان شیعه و در رأس آن ها، امامت حضرت علی(ع) به عنوان جانشین بلافصل پیامبر(ص) با سه رویکرد قرآنی، روایی و عقلی قابل اثبات است. آیات و روایات مثبت امامت حضرت علی(ع) در پاسخ شبهه عدم نص به امامت آن حضرت در کتاب و سنت نبوی مطرح است که در این مقاله با اشاره از آن می گذریم.

    16 مرداد 1397

    علامه طباطبائي و مجلسي و حديث عقل و نقل

    اختلاف و مقابله ميان اهل حديث با حكما و متكلمين در تاريخ علوم اسلامي و عقلي سابقه اي ديرينه دارد و ماجراهائي را از سرگذرانده است. اين مقابله نه فقط ميان ظاهريه و حشويه با معتزله و اهل كلام عامه بلكه حتي در ميان محدثان و متكلمان و حكماي شيعه نيز سابقه داشته است. يكي از قديميترين اين برخوردها در حدود ده قرن پيش ميان شيخ مفيد با ابن بابويه معروف به شيخ صدوق (درگذشته 392) اتفاق افتاد و نتيجه آن در كتاب تصحيح الاعتقاد مفيد، كه در شرح و اصلاح كتاب اعتقاد الاماميه صدوق است، هويدا گرديد. در زمان ما نيز نظير اين برخورد، در حواشي علامه طباطبائي (فقيه و حكيم و عارف معاصر بر كتاب بحارالانوار مجلسي) روي داد كه شباهتهائي با حواشي مفيد بر كتاب صدوق دارد. اين تقابل در حالي است كه همه اين بزرگان خدمتگزاران دين و معتقدين و مؤمنين به سنت و حديث معصومين، بودند و هر چهار نفر عمر خود را در خدمت به معارف اسلامي و تربيت دانشمندان بزرگ گذرانده و از همه اين بزرگان آثاري علمي بصور گوناگون باقي مانده است و از ميراثها و گنجينه هاي علوم و معارف شيعه و اسلام بشمار مي رود. تعليقات علامه طباطبائي كه بدرخواست ناشر آخرين چاپ بحارالانوار انجام شد تا شش جلد اول ادامه داشت و پس از آن بدلايلي تعطيل شد. در طول اين شش جلد، دهها تعليقه يافت مي شود كه هر يك بگونه اي در تفسير مؤلف بر احاديث نظر دارد و آن را تصحيح مي نمايد، بيشتر اين تصحيحات در مسائل اعتقادي و به دفاع از حكما است ولي گاهي_ مانند اولين تعليقه وي شرح نكته اي ادبي و لغوي است كه در حديث: «اصل الانسان لبّه و عقله دينه، و مروّته حيث يجعل نفسه ...» آمده.

    7 مرداد 1397

    علم دینی از منظر آیت الله جوادی آملی

    آیت الله جوادی آملی در کتاب های مختلف همچون منزلت عقل در هندسه معرفت دینی، شریعت درآئینه معرفت، دین شناسی، انتظاربشر از دین، نسبت دین و دنیا، و در کتاب های تفسیری مانند تسنیم، نگاه مثبتی به علم دینی دارند. این مقاله به تقریر دیدگاه ایشان در زمینه علم دینی می پردازد؛ اما از آنجا که دیدگاه ایشان منوط به آشنائی با مقدماتی (مانند شناخت دین، شناخت عقل، رابطه عقل و دین، تعارض علم و دین و هماهنگی آن دو) است، از گفت وگو درباره آن ها گریزی نیست. مقاله حاضر می کوشد مبانی این شناخت و علم شناختی ایشان را در زمینه علوم بشری و علوم دینی تبیین کند.

    30 تیر 1397

    اسلام و مدرنیسم

    این مقاله در سه بخش اصلی تنظیم شده است. در بخش اول که دارای دو بند است، در مورد اسلام به معنای عام و اسلام به معنای خاص بحث شده که در بند اول، اسلام به معنای عام، «تسلیم» در برابر خدا معرفی شده که شامل کسانی می‎شود که این حالت قلبی را داشته باشند؛ و در بخش دوم در مورد اسلام به معنای خاص، یعنی دین مبین اسلام که پیامبر آن، حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) و کتاب آن قرآن است، بحث شده و به اختلاف مذاهب اسلامی و نیز اختلاف دیدگاه‎ها در قلمرو هر یک از مذاهب اشاره شده؛ مقصود از این بحث، آن است که نشان داده شود وقتی می‎گوییم «اسلام»، منظور، کدام اسلام و کدام مذهب اسلامی و کدام قرائت از مذاهب اسلامی است؟

    29 تیر 1397

    • تعداد رکوردها : 234

    اعتدال در زندگی پیامبر اسلام زندگی زاهدانه ی رسول خدا

    در رابطه با زهد و بی رغبتی به دنیا، شایسته است دربارۀ ساده زیستی و رسول خدا(صلی الله علیه و اله) سخن بگوییم. امیرمؤمنان(علیه السّلام) می فرماید: «برای شما کافی است که از راه و رسم زندگی پیامبر اسلام پیروی کنی تا راهنمای خوبی برای تو در شناخت بدی ها و عیب های دنیا و رسوایی ها و زشتی های آن باشد.» یعنی بهترین دلیل برای این که بدانید دنیاگرایی و دل بستن به زرق و برق آن و اسراف و تبذیر نعمت ها، مذموم و نکوهیده است، این است که ببینید پیامبر اکرم(صلی الله علیه و اله) با این دنیا چگونه رفتار کرده و چگونه از آن بهره برده است. پیامبری که رهبر مسلمانان است و به عنوان حاکم کشور اسلامی در مدینه حکومت می کند و دارای نیروی نظامی و اقتصادی و بیت المال و دستگاه قضایی است و از امکانات مالی بسیاری برخوردار است، امّا در عین حال، بسیار ساده و فقیرانه زندگی می کند و خودش را اسیر و بندۀ تجملات دنیا نکرده است.

    17 آذر 1397

    حمایت کورکورانه

    در این مقاله کوتاه به بررسی انواع تعصب، اثرات شوم گناه تعصب و راه های درمان آن پرداخته می شود.

    14 آذر 1397

    رفتار پیامبر با پیروان ادیان

    از آنجا که رسول خدا (ص) علاوه بر رسالت معنوی به تأسیس حکومت در مدینه نیز دست زده اند، از جهات مختلفی شیوه مواجهه پیامبر با اهل کتاب قابل تأمل و بررسی است. اول: رفتار پیامبر با اقلیت ها: یکی از مسایل عصر، شیوه تعامل نظام های سیاسی با اقلیت های مختلف دینی، قومی، نژادی و... است. از این رو است که در جامعه جهانی، تاریخچه حمایت از حقوق اقلیت ها، پیشینه ای قابل توجه خصوصاً در قرن بیستم دارد. از این رو در کنوانسیون حقوق مدنی و سیاسی سازمان ملل متحد، سخن از اعتقاد و عمل به مذهب به عنوان حقوق اقلیت ها است و حق ابراز عقیده و مذهب در عبادات و رسوم مذهبی و همچنن عمل به مذهب و تعلیم آن مورد تأکید است و در اعلامیه های رفع کلیه اشکال تبعیض مذهبی و اعتقادی (نوامبر 1981) مجمع عمومی، [سازمان ملل] آزادی فکر و وجدان (نفس)، مذهب یا عقیده را به صورت عملیاتی تعریف نموده اند و یا سخن از حق عدم اعمال تبعیض علیه اقلیت ها و... است. در چنین فضایی، بررسی تعامل پیامبر (ص) با اهل کتاب که اقلیت های عصر نبوی بودند، موضوعیت یافته و شیوه مواجهه رسول اکرم با آنان قابل مطالعه است و این پرسش ها را تولید می کند که آیا در رفتار پیامبر با اهل کتاب، حقوق آنان رعایت می گردید؟ آیا سنت و سیره نبوی، احترام به حقوق اقلیت ها است؟ برخورد خشونت آمیز پیامبر و یارانش خصوصاً با برخی از یهودیان مدینه را چگونه می توان تفسیر نمود؟ حکومت های اسلامی معاصر و مسلمانانی که می خواهند سنت نبوی را احیاء کنند، با تأسی به سنت و سیره پیامبر، امروزه با اقلیت های دینی چگونه برخوردی داشته باشند؟ آیا می توان با اتکاء به سنت دینی - اسلامی، کنفوانسیون ها، مواد حقوقی و اعلامیه های بین المللی و جهانی را پذیرفت؟

    4 آذر 1397

    آداب اجتماعی از منظر کتاب «اصول کافی» (قسمت چهارم)

    مردمِ هر جامعه ای در محیط زندگی شان، خود را به رعایت قوانین اجتماعی ملزم می کنند. پُر واضح است که انجام این قوانین، متضمن امنیت، آرامش و رفاه نسبی است. مردمی که به ترک بدی ها و انجام خوبی ها عادت کرده اند، با امنیت زندگی می کنند و دربارۀ آیندۀ خود و فرزندانشان دغدغه ای ندارند؛ لذا دین مبین اسلام با در نظر گرفتن عوامل و موانع سعادت دنیا و آخرت مردم، بهترین و جامع ترین برنامه ها را در قالب اوامر و نواهی تدوین کرده و در اختیار مردم قرار داده است که عمل به آن ها، عاقبت نیک و سعادت را در پی دارد.

    30 آبان 1397

    چیستی تعصب و راه برون رفت ان

    يكي از بزرگ ترين و مهم ترين نعمت هايي كه خداوند به انسان ارزاني داشته و در قرآن از آن ياد نموده است، قدرت بيان و سخن گفتن است تا بتواند آنچه را در دل دارد، بروز دهد و عواطف و احساسات و مقاصد خود را با سخن گفتن ابراز كند.از اين رو، واژگاني كه هر انساني در سخنان خود به كار مي برد، از اهميت بسياري برخوردار است؛ زيرا از طرفي، نوع به كارگيري واژگان، بيانگر شخصيت گوينده است و از طرف ديگر بيانگر عواطف و احساسات و مقاصد او است و فهم شنونده نيز در گرو فهميدن معناي واژگاني است كه گوينده سخن به كار برده است، اما گاهي واژگاني در گفتگوهاي بين مردم به كار مي رود كه چند معنا را به ذهن مي آورد و گاه معناي آن روشن نيست.بدين جهت عده اي از لغت دانان در انديشه ي جمع آوري لغات و بررسي معاني آنها بوده و كتب لغت چندي را فراهم آورده اند. يكي از الفاظي كه در بين مردم رواج دارد، كلمه تعصّب است كه به علت روشن نبودن معناي آن، گاه سبب بدفهمي را فراهم مي آورد و يا عده اي آن را در جهت مقاصد خود براي كوبيدن انديشه هاي مخالف به كار مي برند، به ويژه دين داران و دين مداران با ايمان را با به كار بردن كلمه ي متعصب در نزد ديگران، افرادي بي منطق و خشك مقدس مي نمايانند و حال آن كه تعصب با دينداري ميانه اي ندارد؛ هر چند ممكن است برخي دينداران بر عقيده ي خود تعصب بورزند، اما اين تعصب ربطي به آموزه هاي ديني ندارد همچنان كه چه بسا افرادي در بي ديني خود تعصب بورزند و يا بر عقايد خرافي خود، همچون نحسي روز سيزده نوروز پافشاري نمايند.

    23 آبان 1397

    آرامش روانی در سایه ی ایمان

    حالت «اطمینان قلبی» و «ایمان ویژه» که هر گونه شک، دودلى، ترس و وحشت را از انسان دور مى‏سازد و او را در برابر حوادث سخت و پیچیده، ثابت قدم مى‏گرداند. در قرآن سوره ی مبارکه ی فتح، با عنوان خاص «سکینه» از آن یاد شده است. در قرآن مجید مى‏خوانیم: «هُوَ الَّذِی أَنْزَلَ السَّکِینَةَ فِی قُلُوبِ الْمُؤْمِنِینَ لِیَزْدادُوا إِیماناً مَعَ إِیمانِهِمْ»؛ او کسى است که «سکینه» را در دل هاى «مؤمنان» فرو فرستاد، تا ایمانى بر «ایمان» آن ها افزوده شود. موهبتى الهى و آسمانى که در سایه آن، انسان توانایی دارد که مشکل‏ترین حوادث را در خود هضم نماید و یک دنیا آرامش و ثبات قدم در باطن خود احساس کند. اشاره قرآن به اینکه نزول این آرامش و سکینه در قلب های مؤمنان و این که برای افزایش «ایمان» آن هاست و منافقان و آن ها که طالبان دنیا هستند سهمى از این «سکینه» و «آرامش» ندارند، نمایانگر این است که تنها این موهبت، نصیب افراد با ایمان مى‏شود. در مقاله حاضر، به اشاراتی از مفسرین بزرگ، عارفان و محققان بلند مرتبه در خصوص آیه ی چهارم «سوره فتح» در مورد مبحث «سکینه»، «ایمان» و «مراتب ایمان» می پردازم. «سکینة» از ماده سکون است که خلاف حرکت است و این کلمه در مورد سکون و آرامش قلب استعمال مى‏شود کلمه «سکینه» از ماده سکون است که خلاف حرکت است و این کلمه در مورد سکون و آرامش قلب استعمال مى‏شود و معنایش قرار گرفتن دل و نداشتن اضطراب باطنى در تصمیم و اراده است؛ هم چنان که حال انسان حکیم این چنین است (البته منظور ما از حکیم، دارنده حکمت اخلاقى است) که هر کارى مى‏کند با عزم مى‏کند و خداى سبحان، این حالت را از خواص ایمان کامل قرار داده و آن را از مواهب بزرگ خوانده است‏.

    16 آبان 1397

    اخلاق زيست محيطي در حکمت متعاليه

    اگر بخواهيم ابعاد « اخلاق زيست محيطي » را بررسي نماييم بايد آن را زير مجموعه ي اخلاق زيستي بشمار آوريم، بنابرين پيش از ورود به اين حوزه لازم است نگاهي مختصر به اخلاق زيستي داشته باشيم. اصطلاح اخلاق زيستي مطابق نظر رنسلر پاتر در معناي « علم بقا » براي اشاره به حوزه يي بکار ميرود که هدف آن حفظ زيست کرده زمين و در نتيجه بقاي انسان و بهبود کيفيت زندگي او مي باشد. اخلاق زيستي از نظر پاتر « رشته يي است که دانش زيست شناختي را با دانش نظام ارزشهاي انساني ترکيب مي کند » تا پلي ميان علوم تجربي و انساني بسازد که به انسانيت براي بقا تداوم و بهبود وضع جهان کمک کند. مطابق اين تعريف، اخلاق زيستي شامل مفهومي گسترده است که همه ي مسائل اخلاقي، اجتماعي، سياسي و... که بنحوي با علوم زيستي از جمله علوم زيست محيطي همپوشاني دارد را در بر مي گيرد. از طرفي اخلاق زيستي خود براساس تعريف « دائرة المعارف اخلاق عملي » اخلاق کاربردي (کاربستي) محسوب مي شود، از اين لحاظ که به بررسي موضوعات اخلاقيي مي پردازد که در زمينه فعاليتهاي واقعي بروز مي کنند يا انتظار بروز آنها ميرود. بنابرين، جهت روشنتر شدن موضوع مورد بحث يعني « اخلاق زيست محيطي در حکمت متعاليه » ابتدا لازم است به بررسي مطالعات اخلاقي سامان يافته در اين زمينه اشاره کرده و سپس ابعاد اخلاق کاربردي را بررسي نماييم. بر اين باوريم که بررسي ابعاد مسائل اخلاقي مي تواند ما را به موضوع مورد بحث رهنمون کند و در اينباره مي توان به سه حوزه اخلاق اشاره کرد: « اخلاق توصيفي »، « اخلاق هنجاري » و « اخلاق تحليلي » (فرا اخلاق)

    9 آبان 1397

    آداب اجتماعی از منظر کتاب «اصول کافی» 3

    مردم هر جامعه ای در محیط زندگی شان، خود را به رعایت قوانین اجتماعی ملزم می کنند. پُر واضح است که انجام این قوانین، متضمن امنیت، آرامش و رفاه نسبی است. مردمی که به ترک بدی ها و انجام خوبی ها عادت کرده اند، با امنیت زندگی می کنند و دربارۀ آیندۀ خود و فرزندانشان دغدغه ای ندارند؛ لذا دین مبین اسلام با در نظر گرفتن عوامل و موانع سعادت دنیا و آخرت مردم، بهترین و جامع ترین برنامه ها را در قالب اوامر و نواهی تدوین کرده و در اختیار مردم قرار داده است که عمل به آن ها، عاقبت نیک و سعادت را در پی دارد.

    30 مهر 1397

    آداب اجتماعی از منظر کتاب «اصول کافی» 2

    مردم هر جامعه ای در محیط زندگی شان، خود را به رعایت قوانین اجتماعی ملزم می کنند. پُر واضح است که انجام این قوانین، متضمن امنیت، آرامش و رفاه نسبی است. مردمی که به ترک بدی ها و انجام خوبی ها عادت کرده اند، با امنیت زندگی می کنند و دربارۀ آیندۀ خود و فرزندانشان دغدغه ای ندارند؛ لذا دین مبین اسلام با در نظر گرفتن عوامل و موانع سعادت دنیا و آخرت مردم، بهترین و جامع ترین برنامه ها را در قالب اوامر و نواهی تدوین کرده و در اختیار مردم قرار داده است که عمل به آن ها، عاقبت نیک و سعادت را در پی دارد.

    27 مهر 1397

    آموزش اصول آداب معاشرت صحیح

    گاهی به خصوص در حضور دوستان و آشنایان، مشاهده اینكه فرزندانتان هنگام صرف شام سر یكدیگر فریاد می زنند و وقتی چیزی مثلاً نمكدان را لازم دارند، آن را می قاپند و به جای «لطفاً» لفظ «بِدِش من» را به كار می برند. خیلی ناراحت كننده است، ولی آموختن رفتار صحیح به كودكان آن اندازه كه به نظر می رسد، سخت نیست. كودكان معمولاً تا زمانی كه با آنها با احترام برخورد شود، خیلی به نظرهای ما احترام می گذارند، و هیچ وقت برای آموزش رفتار صحیح دیر نیست، این تمرینهای ساده به شما و نیز فرزندتان كمك می كند در مسیر تبدیل شدن به خانواده با نزاكت تری قرار بگیرید.

    14 مهر 1397

    آداب اجتماعی از منظر کتاب «اصول کافی» (قسمت اول)

    مردم هر جامعه ای در محیط زندگی شان، خود را به رعایت قوانین اجتماعی ملزم می کنند. پُر واضح است که انجام این قوانین، متضمن امنیت، آرامش و رفاه نسبی است. مردمی که به ترک بدی ها و انجام خوبی ها عادت کرده اند، با امنیت زندگی می کنند و دربارۀ آیندۀ خود و فرزندانشان دغدغه ای ندارند؛ لذا دین مبین اسلام با در نظر گرفتن عوامل و موانع سعادت دنیا و آخرت مردم، بهترین و جامع ترین برنامه ها را در قالب اوامر و نواهی تدوین کرده و در اختیار مردم قرار داده است که عمل به آن ها، عاقبت نیک و سعادت را در پی دارد.

    9 مهر 1397

    فلسفه عرفانی «مسافرت» از منظر قرآن

    خدا در «قرآن» دستور مى دهد و مى فرماید: بگو بروید و در روى زمین سیر کنید. انواع موجودات زنده را ببینید، اقوام و جمعیت هاى گوناگون را با تمامی خصوصیات ظاهری و باطنی ملاحظه کنید، به عظمت خالقتان پی برده و از رفتارهای زشت گذشتگان درس و عبرت بگیرید. هنگامى که بار «سفر» می بندیم و شروع به سیر و سیاحت می کنیم و در برابر آثار گذشتگان قرار مى گیریم مثل این است که یک مرتبه آن همه آثار مخروبه و ویرانه ها، جان مى گیرند و استخوان هاى پوسیده، از زیر خاک زنده مى شوند، و جنب و جوشی را آغاز مى کنند تا پیام رسان حوادثی در طول تاریخ باشند که کمتر کتاب تاریخی توانایی حکایت از آن همه حادثه را داشته باشند. شاید رمز این مسئله، به حال و روز تماشای زنده از داستان خلقت که شامل «تدبر» و سرانجام «عبرت» است که همگی حاصل سیاحت نمودن و «مسافرت» است، و اثرى که این مطالعه در بیدارى روح و روان بشر دارد، با هیچ چیز دیگرى برابرى نمى کند. محصول مسافرت و «تدبر» در مشاهداتمان نشان مى دهد در برخی مکان هایی که رفتیم، حضرت حق دل ربایی می کرد که گویا بهشت از آسمان بر زمین نشسته و ما را به سوی خود و نعمت هایش می خواند؛ و از طرفی مکان هایی که برایمان دردناک هستند، مانند کاخ های سلاطین اموی در شام که راوی داستان های غم باری، مانند ورود اسیران کربلا و... است. روایت وجود افراد خودکامه اى مانند یزید و فراعنه زمان، که براى رسیدن به هوس هاى بسیار زودگذرشان و مدتی حکومت، حاضر بودند دستان خود و دامانشان را آلوده به هزاران هزار جنایت کنند!

    8 شهریور 1397

    چالش ها، موانع و راهکارهای اخلاق حرفه ای

    سلام بر روي سه پايه استوار است («اعتقادات»، «احکام»، «اخلاق»). پيامبر اسلام (ص) رسالت خويش را تکميل مکارم اخلاقي مي داند. در فرهنگ ملي ما نيز گِل نبشته هاي بدست آمده از شهر سوخته و الواح قرائت شده از روزگار هخامنشيان، اخلاق حرفه اي را در مشاغل مختلف و بويژه بين المللي ترسيم مي نمايد. اخلاق حرفه اي يک پروژه نيست، بلکه يک پروسه است و فرايند سازي را طلب مي نمايد، نقطه آغازين آن بايد از دوران کودکي شروع و در دوران مدرسه و دانشگاه تکميل و مرحله پيشرفته آن با آموزش مديران، مربيان و بويژه کارآموزان سپري شود.

    3 شهریور 1397

    معنای اخلاق

    واژه اخلاق بر وزن افعال، جمع خُلُق(بر وزن افق) یا خُلق( بر وزن قفل) می باشد که به معنای خلیقه یعنی طبیعت انسان یا به معنای سجیه و خوی، سیرت و باطن نیز آمده است. به عبارت دیگر، خُلُق را صورت باطن و تصویر درونی و صفات مخصوص آن دانسته اند که در برابر خَلق و شکل ظاهری انسان قرار دارد

    28 اردیبهشت 1397

    سعادت و شقاوت از منظر صدرالمتألهین

    ملاصدرا در حکمت متعالیه افزون بر عقل از نقل نیز استفاده نموده و در مباحث فلسفی خود از آیات قرآن و روایات متأثر شده است. وی نیز مانند هر مسلمان دیگری بر این باور است که اسلام با منبع وحی راه و رسم سعادت انسان را تعیین می کند. بر همین مبنا، در بحث سعادت و شقاوت، باتوجه به آیات و روایات، سعادت انسان را در تکامل عقل نظری و شقاوت او را نقطه ی مقابل آن معرفی می کند.

    27 دی 1396

    «عزت» از منظر قرآن و سنت

    کلمه «عزت» از کلمات کلیدی قرآنی و حدیثی است که به مفهوم مانع از مغلوب شدن انسان و ظلم و ستم‏ناپذیری او در برابر مستکبران است. در این مقاله، عزت از نظر لغوی، قرآن، روایت و سیره معصومان علیهم‏السلام به بحث گذاشته شده است. از دیگر بحثهای مهم این مقاله، بحث پیامدهای عزت در دو حوزه فردی و اجتماعی و سرانجام، عوامل دستیابی به عزت در فرهنگ اسلامی است که عبارتند از: اطاعت از خداوند، حاکمیت ارزشهای اسلامی، تقویت هنجارهای اخلاقی، تقوا، قناعت و صبر.

    20 آبان 1396

    عزّت نفس

    یکی از برجسته ترین صفات بازر هر مؤمن عزّت نفس است. وی که با ایمان خویش به غیب، خود را متصل به مبدأ لایتناهی نموده و عبد برای مولای حقیقی گشته، حاضر نیست خود را ذلیل بندگان نموده و در مقابل دیگر خلایق خداوند، برای رسیدن به حاجتی از حوایج دنیا خود را تحقیر نماید. مؤمن هیچ گاه خود را برتر نمی داند و از عجب بری است، هیچ گاه دیگران را نسبت به خود پست نمی شمارد و از کبر به دور است، ولی حاضر نیست خود را ملعبه دست دیگران قرار دهد و در مقابل هر کسی دست دراز کرده و خود را خرد کند.

    23 مهر 1396

    مصادیق سبک زندگی اسلامی در سیره ائمه اطهار علیهم السلام

    البته این هجمه اختصاص به سبک زندگی ایرانی و اسلامی ما ندارد، بلکه همه دنیا از آن ناراضی اند و حتی اروپائیان هم از اینکه سبک زندگی آمریکایی در کشورشان رواج پیدا می کند و هویت بومی و ملی شان را از بین می برد، ناراحتند. ولی کشور ما در نوک این حملات قرار دارد. هزاران شبکه ماهواره ای در کشور ما قابل دریافتند؛ هرچند همه به قصد ضربه زدن به سبک زندگی ما راه اندازی نشدند، ولی طبق برخی از آمار دو یا سه هزار شبکه ماهواره ای به طور قطع در کشور ما قابل دریافت است و اغلب اینها به زبان فارسی نیستند و عموم مردم ما نمی فهمند که اینها چه می گویند؛ اما از طریق کارکردی که اغلب اینها دارند، می توان فهمید که دگرگون کردن سبک زندگی جامعه مخاطبانشان را در دستور کار خود دارند.

    30 شهریور 1396

    تجمل گرایی و خطرات غفلت

    امام علی علیه السلام: خردمند از مستى ثروت و مستى قدرت و مستى دانش و مستى ستايش و مستى جوانى پرهيز كند؛ زيرا هر يك از اين مستي ها بوهاى پليدى دارد كه عقل را مى ربايد و وقار را از بين مى برد. خطر مستی و سرمستی ناشی از نعمت که مورد تاکید نهج البلاغه است، اختصاصی به زمان یا نعمت خاصی ندارد. اما این خطر در زمان غیبت و در مورد پنج نعمت شدیدتر است.

    22 شهریور 1396

    از همسایگیِ اسمی تا بیگانگیِ رسمی

    در زندگی جامعه امروز ما به جرئت می توان گفت از «همسایه» و «همسایگی» جز نامی نمانده است. سبک وشیوه زندگی مردمان این روزگار بیش از پیش، این ضرورت زندگی اجتماعی و توجه به آن را به فراموشی سپرده است. خانه های مجاور یکدیگر که همسایگی سنتی را رقم زده اند تا آپارتمان های کوچک و سر به فلک کشیده که نوعی از همسایگی سازه ای و عمودی را برای بشر به ارمغان آورده اند از این نام بی مسمی در رنج است و دیر نپاییده که از این نام هم اثری نماند.

    22 شهریور 1396

    • تعداد رکوردها : 85

    مهدی باوری نگاهی به آینده ادیان و مذاهب جهان

    «مهدویت» از جمله مسائلی است که در ادیان دیگر موجود بوده و کاهنان یهود و ترسایان مسیح و نصاری از آن خبر داده اند. احادیث و روایات فراوانی از پیامبر و ائمه(ع) به ما رسیده که همگیِ آن ها در تأیید مقام ولایت و امامت امام دوازدهم بوده است و این که روزی ظهور خواهد نمود و زمین را از عدل و داد پر خواهد کرد. اما به علت همین عقاید که در قلوب مسلمانان بوده است، بسیاری از جاه طلبان و شهرت جویان خود را «مهدی» معرفی کرده و یا ادعای نیابت و یا دیدار ایشان را داشته اند.

    30 آذر 1397

    تبیین نقش راهبردی فرهنگ در زمینه سازی ظهور

    اکثر مفسران فریقین تحقق ارادة حق تعالی را در امر سیطرة دین (توبه: ۳۲ و۳۳؛ صف: ۸ و۹) به عصر ظهور امام مهدی (علیه السلام) ونزول حضرت عیسی (علیه السلام) مربوط می دانند. آنان این قول را یا به نحو احتمال موجّه آورده اند، بدون آن که آن را انکار یا حتی در آن تردید کنند یا به نحو تعیین، سیطرة دین حق را تنها به عصر ظهور اختصاص داده اند. روایات فریقین نیز به شکل تنزیل (به معنای مفهوم تفسیری آیه) یا تأویل (به معنای تحقق عینی مفاد آیات در زمان پس از تنزیل) هم سو با مفاد آیات وقدر متیقن دیدگاه فریقین، بر تحقق این اراده در عصر ظهور دلالت دارد. فریقین در مقام بررسی وارزیابی مفاد روایات نیز آنها را مورد انکار یا حتی تردید قرار نداده اند.این مقاله با ارزیابی ونقد دیدگاه قرآن پژوهان هر دو فرقه به این نتیجه می رسد که مفاد این آیات تنها به عصر ظهور امام مهدی (علیه السلام) اختصاص دارد واقوال دیگر با مناقشه های متعدد روبه روست.

    17 آذر 1397

    اهداف مدعیان مهدویت از ادعاهای خود مهدویت کشکولی برای فریب عوام الناس

    «مهدویت» از جمله مسائلی است که در ادیان دیگر موجود بوده و کاهنان یهود و ترسایان مسیح و نصاری از آن خبر داده اند. احادیث و روایات فراوانی از پیامبر و ائمه(ع) به ما رسیده که همگیِ آن ها در تأیید مقام ولایت و امامت امام دوازدهم بوده است و این که روزی ظهور خواهد نمود و زمین را از عدل و داد پر خواهد کرد. اما به علت همین عقاید که در قلوب مسلمانان بوده است، بسیاری از جاه طلبان و شهرت جویان خود را «مهدی» معرفی کرده و یا ادعای نیابت و یا دیدار ایشان را داشته اند.

    14 آذر 1397

    اگزیستانسیالیسم و اندیشه مهدویت

    فرهنگ وحیانی اسلام و از جمله اندیشه مهدویت هموراه در حوزه های انسان شناسی، جامعه شناسی و... نقش اساسی داشته است و می تواند به پرسش های مردم هر عصری در این عرصه ها پاسخ دهد. یکی از مسائل اساسی در عصر حاضر طرح پرسش هایی انسان شناسانه است که براساس آن، نحله ها و مکتب های فکری بسیاری تحقق یافته؛ از این رو می توان با بهره بردن از فرهنگ اسلامی، تئوری ها و تزهای مناسبی درباره انسان شناسی مطرح کرد و مکتب های فکری ناهم آهنگ با فطرت بشر را به چالش کشاند. در این نوشتار یکی از آموزه های مهم اسلام؛ یعنی اندیشه مهدویت با یکی از مهم ترین مکتب های انسان شناسی معاصر؛ یعنی اگزیستانسیالیسم، ارزیابی و تقابل های آنها با یک دیگر بررسی شده است. با این وجود گستردگی فلسفه ها و فیلسوفان اگزیستانسیالیست ها به حدی است که بررسی دیدگاه های اساسی همه آنها فراتر از یک مقاله و کتاب است. بنابراین، در این نوشتار بر آن هستیم مفاهیم اساسی مورد اتفاق برخی از مهم ترین تأثیرگذاران فیلسوفان وجودی همانند کی یرکگور، مارسل، ساتر و یاسپرس را بررسی و در موارد ممکن با اندیشه مهدویت مقایشه نماییم.

    4 آذر 1397

    تاریخ دوره قاجار وتألیفات درباره مهدویت

    با بررسی تألیفات اندیش مندان وبزرگان هر عصر، می توان موضوعات مورد توجه قرار گرفته آن عصر را دریافت چرا که در هر مقطعی از تاریخ به جهت اوضاع وشرایط حاکم بر آن مقطع، برخی موضوعات مورد توجه مؤلفان قرار گرفته ورشته تألیفات آنان را به سمت خود کشانده است وعصر قاجار نیز از این امر مستثنی نبوده وبا اندکی تأمّل در سمت وسوی تألیفات این عصر می توان به خوبی دریافت که موضوع مهدویت به جهت بروز اندیشه های انحرافی در ایران وسایر بلاد اسلامی از مباحث مهم ومورد توجّه اندیش مندان مسلمان اعم از شیعه وسنی بوده که کثرت کتب تدوین شده درباره مهدویت در عصر قاجار خود گویای این حقیقت می باشد که این نوشتار در صدد بیان همین مهم می باشد.

    30 آبان 1397

    دیدار با امام عصر (علیه السلام) وتوقیع علی بن محمد سمری

    موضوع دیدار با امام عصر (علیه السلام) در دوران غیبت، از مهم ترین موضوع های بحث مهدویت است. با مراجعه به منابع روایی وکتاب های بزرگان شیعه درمی یابیم بحث وگفت وگو درباره دیدار با امام عصر (علیه السلام) در بین شیعیان از نخستین زمان امکان آن، یعنی تولد حضرت، متداول بوده است. وقوع دیدار با امام عصر (علیه السلام) در غیبت کبری مورد اتفاق همه اندیشمندان شیعه است وهیچ یک از آنان به طور مطلق این مسئله را رد نکرده اند. یکی از اشکال های معروف مطرح شده در موضوع دیدار با امام زمان (علیه السلام) توقیع صادر شده از طرف امام برای نایب چهارم مرحوم علی بن محمد سمری است. در این تحقیق ضمن بحث درباره سند ودلالت این توقیع، ثابت می شود سند این توقیع ضعیف است وبرای استناد ورد دیدارها حجیت ندارد. در صورت پذیرش حجیت آن، دلالت توقیع تمام نیست وشامل دیدارهای مورد بحث نمی شود. با پذیرش اعتبار ودلالت توقیع نیز، دیدارهای صورت گرفته را از باب استثنا می پذیریم یا می گوییم: توقیع، خبر واحد وظن آور است وتوان معارضه با یقین حاصل از دیدارها را ندارد. افزون بر این، دیدارها دارای سندهای معتبری هستند وتوان معارضه با توقیع را دارند ودر صورت معارضه به دلیل کثرت دیدارها ترجیح با دیدارها خواهد بود ووقوع ملاقات ثابت خواهد شد.

    23 آبان 1397

    طرح اندیشه مهدویت از سوی امام باقر (علیه السلام)

    این نوشتار در ادامه مقالات گذشته وتأملی در چگونگی طرح آموزه های مهدویت از سوی امام باقر (علیه السلام) وکیفیت ارائه معارف مهدوی از سوی ایشان است؛ بیاناتی که با توجه به اهداف کلی دعوت دینی، فرصت ویژه صادقین در آموزش معارف دینی، نیازهای عصر سقوط امویان وظهور عباسیان شکل گرفته است. بررسی محورهای مورد تأکید در این بیانات وتأمل در نسبت آن ها با اهداف کلی ونیازهای هر عصر می تواند از یک سو طرح کلانی را نشان دهد که در این شکل از تعلیم وتربیت تعقیب شده است واز سوی دیگر، تأثیر تربیتی واخلاقی هر یک از آموزه های مهدوی را نمایان تر کند.این پژوهش بر تحلیل محتوایی روایات صادره از امام باقر (علیه السلام) تکیه دارد ومی کوشد با توجه به شرایط عصر صدور، آثار آموزه های مهدوی بر شیعیان را معلوم نماید؛ از این رو با تعیین محورهای مورد تأکید در سخنان آن امام، همراه با ارائه نمونه ای از آن وتأمل در نسبت این سخنان با شرایط مخاطبان، تلاش دارد به حکمت وجهت طرح هر یک از آموزه ها دست یابد. ارائه نمونه از سخنان امام باقر (علیه السلام) در این نوشتار با توجه به توضیحات مقالات پیشین، محدودتر بوده وکثرت روایات آن حضرت ما را ناچار از گزارش کلیات وپرهیز از ذکر جزئیات کرده است. از پیش فرض ها وروش های این مجموعه مقالات، پیش تر در نوشتاری دیگر گفت وگو کرده ایم. مقاله حاضر، روشنگر این سخن است که تعلیم آموزه های مهدوی در این برهه از تاریخ ائمه (علیهم السلام) افزون بر ارائه معارف مهدوی وآخرالزمانی به نکاتی مهم در تربیت مخاطبان توجه دارد ونوعی زمینه سازی برای جلوگیری از آفات بحث مهدویت وجلوگیری از انحرافات را متناسب با عصر ائمه نخستین دنبال می کند.

    16 آبان 1397

    ظهور حضرت مهدی (عجل الله فرجه) در انتخاب ماست

    آینده بشر وپایان تاریخ، ذهن بشر را به خود مشغول کرده است. این حادثه در چه زمانی وچگونه اتفاق خواهد افتاد ونقش انسان ها در آن حادثه جهانی چیست؟ گرایش به جبر واختیار، دو گرایش مهم درباره نقش انسان ها در آن حادثه است. از بررسی آیات قرآن وروایات اسلامی واندیشه کلامی شیعه برمی آید که انسان در رفتارش موجودی مختار ومسئول است. بنابراین، باید در برابر عمل کرد خود وحوادث جامعه، احساس مسئولیت کرد وپاسخ گو بود. هیچ تحولی در زندگی انسان وجامعه بشری بدون خواست وتلاش انسان به وقوع نخواهد پیوست. ظهور منجی نیز پدیده ای به شمار می رود که بناست در جامعه بشری اتفاق افتد واز این قاعده مستثنا نیست. تا جامعه جهانی برای آن تحول آماده نشود وانسان های فداکار مقدمات آن را ایجاد نکنند، آن تحول اتفاق نخواهد افتاد.

    9 آبان 1397

    شکوفایی ها ونوآوری های بزرگ در انقلاب جهانی حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)

    این مقاله، نخست به طرح وبررسی ویژگی بارز وبرجسته انقلاب مهدوی می پردازد. آن گاه شماری از شکوفایی های بی نظیر وسپس نوآوری های بزرگ انقلاب جهانی مهدوی، مستند به احادیث پیامبر اعظم حضرت محمد (صلّی الله علیه وآله وسلم) ومعصومان (علیهم السلام) در دو بخش ودر هر بخش با عناوین متعدد در پی خواهد آمد. انقلاب جهانی حضرت مهدی (علیه السلام)، آخرین وبزرگ ترین انقلاب در جهان وپایان زیبای تاریخ بشریت است. در این انقلاب الهی بیشترین وبهترین شکوفایی ها روی خواهد داد ونوآوری های باشکوه وبرجسته ای مشاهده خواهد شد. انقلاب مهدوی در شکوفایی ونوآوری، یکتاست. اصل انقلاب مهدوی بزرگ ترین وبهترین نوآوری از مبدأ تا پایان دنیاست ودر این انقلاب بی نظیر الهی، عالی ترین شکوفایی ها تا سرحد امکان تحقق خواهد یافت وبا نوآوری های بی شمار، مؤمنان ومتقیان به رشد وسعادت کامل وهمه جانبه خواهند رسید.

    27 مهر 1397

    بازنمایی ابعاد تکامل در تاریخ از نظرگاه آموزه نجات گرایانه مهدویت

    از مهم ترین آموزه های دین مبین اسلام که در واقع جلوه گری غایت مندی تاریخ به شمار می رود، نظریه ی جامع وکامل «نجات گرایانه» دین، یعنی «آموزه ی مهدویت» است. این آموزه، آینه ی تمام نمای پیش گویی وحیانی دین اسلام وآینده ای حتمی، روشن، فراگیر، مطلوب وموعود امم است. این مقاله با رویکردی توصیفی _ تحلیلی می کوشد تا مبانی نظری وابعاد تکامل را در نظام معنایی اسلام، شناسایی کند. مقاله با فرض گرفتن این نکته که اندیشه ی مهدویت، فرجام متعالی وشکوهمند آینده ی جهان وسرمنزل متعالی ومتکامل تاریخ بشری از دیدگاه اسلام است، به معناشناسی تکامل در اسلام می پردازد. بررسی کارکردهای پیوند مطالعات مهدوی وفلسفه نظری تاریخ، آغازگاهی است که نویسنده برای ارائه ی تصویری روشن از بحث برمی گزیند. بازگرداندن هویت واقعی آموزه ی مهدویت به چارچوب استانداردهای برخاسته از فرهنگ دینی وگذر از رویکرد منفعل به رویکرد فعال در عرصه ی مطالعات مهدوی از مهم ترین فواید این پیوند برشمرده شده است.نگارنده ابتنای بر ربوبیت الهی، غلبه ی حق در فرجام ستیزش تاریخی وتأثیر اراده های انسانی در تکامل تاریخ را مهم ترین انگاره های اسلامی در تبیین اندیشه ی تکامل تاریخ در اسلام برمی شمارد وفضیلت محوری، عقل گرایی، آرمان گرایی، فراگیری، جامعیت و... از جمله یافته های کاوش نویسنده در ویژگی های جامعه ی متکامل عصر ظهور است.

    27 مهر 1397

    اهداف دولت زمینه ساز ظهور

    این مقاله ضمن تعریف واژه «دولت» به تبیین دیدگاه اسلام درباره هدف نهایی آفرینش می پردازد؛ هدفی که همانا قرب الی الله است وبا تحقق حکومت امام مهدی (علیه السلام) راه رسیدن به آن هموار می گردد، سپس دیدگاه جوامع غیردینی را در می افکند که بنابر آن، سرشار شدن جهان از صلح وعدالت وامنیت در گرو ظهور منجی است. در نهایت، این نتیجه به دست می آید که ظهور یک نجات بخش بزرگ، اعتقاد وخواسته همه ملل آزادی خواه در جهان است وچون تحقق این خواسته جز با فراهم آوردن مقدمات وزمینه های لازم امکان نمی پذیرد، پس باید با برنامه ریزی های صحیح وپی گیری اهداف مؤثر، شرایط وبستر لازم برای تحقق ظهور را فراهم آورد. در این میان، نقش دولت های اسلامی بسیار مهم ومؤثر است. لذا در ادامه مقاله به برخی از اهداف مهم اشاره می شود که دولت های اسلامی باید در راستای زمینه سازی برای تحقق حکومت عدل جهانی آنها را دنبال کنند.

    14 مهر 1397

    تربیت سیاسی در پرتو انتظار

    تربیت سیاسی در پرتو انتظار یعنی کسب آمادگی ورشد لازم برای حضور زنده وفعال منتظران در عرصه های ملی وجهانی. این نوع از تربیت که با تأکید بر نقش انسان در عرصه های سیاسی واجتماعی شکل گرفته، درصدد اصلاح امروز جامعه اسلامی وزمینه سازی برای ظهور منجی است. این مقاله، با توجه به ضرورت موضوع، با استفاده از آیات قرآن کریم وروایات به تبیین ضرورت تربیت سیاسی منتظران در سه حوزه بینش، گرایش ورفتار سیاسی وارائه ظرفیت های انتظار در این زمینه پرداخته است واصول کلی را برای تربیت سیاسی متظران از آیات وروایات استخراج وارائه نموده است.

    9 مهر 1397

    زمینه سازی ظهور؛ چیستی وچگونگی

    از زمینه سازی ظهور، هم آمادگی برای ظهور را می توان اراده کرد وهم اقداماتی را که سبب تعجیل ظهور می گردد. بی شک رفتارهایی که تعجیل در ظهور را باعث می شود، به معنای تأثیرگذاری عملکرد انسان ها در تعجیل یا تأخیر ظهور است. این نوشتار، کوشیده تا با استناد به روایات، ثابت کند که زمینه سازی، به هر دو معنای آن درست ومستند به روایات است وعملکرد انسان ها، تأثیر مستقیمی در غیبت وظهور امام دارد. از سوی دیگر، کوشیده تا اثبات کند که میان رفتار مردم وغیبت وظهور امام به صورت کلی، رابطه علّی ومعلولی برقرار نیست؛ گرچه بی تردید، غیبت معلول سوءرفتار مردم است وبا تغییر مثبت در انسان ها، ظهور حتماً اتفاق خواهد افتاد. همچنین کوشیده تا این معنا را اثبات کند که زمینه سازی، وظیفه ای مستقل ومتفاوت با مسئولیت های معهود دینی نیست، بلکه انجام دادن همین مسئولیت های معهود دینی، ظرفیت همراهی با امام را در مردم ایجاد می کند وزمینه های ظهور را فراهم می سازد.

    30 شهریور 1397

    امام مهدی (علیه السلام) وتوبه پذیری

    دو دسته حدیث به ظاهر متفاوت، در مورد مسئله توبه در عصر ظهور، وجود دارد. پاره ای از احادیث، دوران غیبت را عصر فرصت ها وظهور را زمان پایان یافتن فرصت ها معرفی کرده اند که با آمدنش مجال توبه وبازگشت از گم راهان ستانده می شود. اما تعداد دیگری از احادیث، عصر ظهور را دوران رشد وتربیت وزمان جبران ضعف های بشر می دانند. از این رو، در آن زمان باب توبه هم چنان باز وزمینه جبران کاستی ها فراهم است. برای جمع میان این دو دسته روایت، می توان دسته دوم را به زمان آغازین ظهور ناظر دانست که امام مهدی (علیه السلام) به هدایت وروشن گری خواهند پرداخت؛ دسته اول به زمانی اشاره دارد که آن حضرت پس از روشن گری، برای تصفیه جامعه بشری، دست به شمشیر می برند وقیام مسلحانه خود را آغاز می کنند. هم چنان که می توان موضوع دسته نخست را کسانی دانست که عالمانه وعامدانه حقایق را انکار می کنند وموضوع دستة دوم را کسانی که از سر جهل در ورطه گم راهی می افتند.اگر جمع یادشده پذیرفته نشود، ترجیح با دسته دوم روایات است؛ زیرا این دسته افزون بر این که با ضابطه کلی توبه پذیری در قرآن هم آهنگی دارد، از نظر کمیت واعتبار بسیار بیشتر از دسته نخست است

    28 شهریور 1397

    بعثت، غدیر و مهدویت نیم نگاهی به سه مؤلفه مبنایی انسجام اسلامی

    در نوشتار حاضر، ابتدا رابطه بعثت و مهدویت و حکومت عدل جهانی امام عصر(عج) در ضمن آیه اظهار (هو الذی ارسل رسوله بالهدی...) بحث و بررسی شده و سپس حلقه اتصال (غدیر) میان بعثت و مهدویت و رابطه آن با بعثت و حکومت جهانی امام مهدی در ضمن آیات شریفه وعد (وعد الله الذین آمنوا منکم...) و اکمال (الیوم اکملت لکم دینکم...) پژوهیده شده است. با روشن شدن زوایای مختلف بحث، نقش حساس و رابطه منطقی بعثت، غدیر، مهدویت و حکومت جهانی تبیین شده است.

    8 شهریور 1397

    گونه شناسی مدعیان دروغین مهدویت

    هرچند هنوز زوایا وابعاد بسیاری از پدیده مدعیان دروغین مهدویت ناگفته یا نامکشوف مانده، اما _ برخلاف گذشته _ اکنون داده های علمی درخور توجهی درباره این موضوع در دسترس است. گفتنی است مدعیان دروغین مهدویت با وجود همانندی وهمسویی بیشتر مصادیق آن در گستره تاریخ اسلام، در ذات خود یکی نیستند؛ بلکه به لحاظ ماهوی ونیز لحاظ جانبی، طیفی از ادعاهای متفاوت را تشکیل می دهند. این نوشتار خواهد کوشید ضمن ارائه تنوعات مدعیان دروغین، اصالت اندیشه مهدویت را در پرتو آن آشکار سازد. این مقاله، با روشی توصیفی _ تحلیلی می کوشد داده های لازم را از منابع گوناگون جمع آوری کند. نتایج به دست آمده از تحلیل وترکیب این داده ها نشان می دهد مدعیان دروغین مهدویت بسته به ملاحظاتی چند، به انواعی تقسیم می شوند که این ملاحظات عبارت اند از: نوع ادعا، ماهیت ادعا، مقطع تاریخی طرح ادعا، مذهب مدعی، سرانجام ادعا، شخص ادعاکننده ودامنه جغرافیایی یا جمعیتی ادعا. بی گمان موارد پیش رو، همه انواع موجود وصور محتمل در مدعیان دروغین نیست؛ بلکه با مطالعه وتأمل بیشتر در این موضوع وبا ملاحظات مختلف، می توان به تنوعات بیشتری دست یافت یا فرض های قابل مطالعه بیشتری در آن اندیشید.

    3 شهریور 1397

    آیا در آیین زرتشت، مصلح موعود وجود دارد؟

    «موعود» به کسى گویند که در یک یا چند دین آمدنش بشارت داده شده است. این شخص براى اصلاح امور انسان ها، مبارزه با کژى ها و ناراستى ها، ریشه کن کردن ظلم و ستم و برقرارى صلح، دوستى و عدالت در جهان مى آید؛ لذا او را «مصلح» مى نامند. در آیین زرتشت نیز به ظهور مصلح و منجى آخرالزمان تأکید شده است. بشارت هاى مختلفى در این آیین از آمدن مردى الهى و درستکار خبر مى دهند که با ظهورش، صلح و راستى را بر عالم، حاکم خواهد ساخت.

    31 مرداد 1397

    کارنامة سیاه سفیانی در عراق

    بر اساس تسلسل زمانی، نخستین علامتی که از علایم حتمی ظهور مبارک امام زمان(ع) رخ می دهد، خروج سفیانی است. شیخ صدوق، با سند صحیح از امام صادق(ع) روایت کرده که فرمود: «پیش از قیام قائم(ع) پنج نشانة حتمی است: یمانی، سفیانی، بانگ آسمانی، قتل نفس زکیّه و خسف سرزمین بیدا». حمیری با سند صحیح از امام رضا(ع) روایت کرده که فرمود: «امر قائم(ع) از سوی خدا حتمی است، خروج سفیانی نیز از سوی خدا حتمی است و هرگز بدون سفیانی قائم(ع) قیام نخواهد کرد». در گفت وگوهای شماره های پیشین موعود، پیرامون خروج سفیانی از وادی یابس، سیطره اش بر سه کشور سوریّه، اردن و فلسطین و نبرد قرقیسیا سخن گفتیم، در این شماره پیرامون جنایات خون بارش در سرزمین عراق سخن می گوییم و گفت وگو پیرامون «خسف بیداء» را به فرصتی دیگر موکول می کنیم. در آغاز برخی از ویژگی های وی را مرور می کنیم.

    23 مرداد 1397

    نگاهی مختصر به خروج سفیانی

    خروج سفیانی از فتنه های بزرگ است و بلای او از همه شدیدتر و اخبار درباره ی او از همه بیشتر است. در چند حدیث او را از علایم حتمی و حتمی العلامه و حتمّی الوقوع شمرده است و چنان که در گذشته بیان شده او و یمانی و خراسانی در یک سال، و یک ماه و یک روز خروج خواهند کرد

    16 مرداد 1397

    (گزاره، آموزه، دکترین) نفس زکیه

    کشته شدن نفس زکیه از نشانه های ظهور امام مهدی (ع) به شمار می رود که در روایات متعددی بدان اشاره شده ودر زمره علایم حتمی ظهور قرار گرفته است. روایات، این شخصیت را با عنوان هایی چون: «النفس الزکیه»، «نفس حرام»، «الدم الحرام» و... می خوانند. در مورد نام وی قاطعانه نمی توان قضاوت کرد، اما به یقین وی از خاندان قریش است. مجموعه ای از احادیث، محل شهادت او را شهر مکه ومیان رکن ومقام وزمان شهادت او را نزدیک به ظهور امام مهدی (ع) وبلکه پانزده شب پیش از ظهور بیان کرده اند.درباره نسبت میان نفس زکیه یاد شده ومحمد بن عبدالله بن حسن بن علی بن ابی طالب که در زمان امام صادق (ع) به دست منصور عباسی کشته شد وبه نفس زکیه مشهور بود، اختلاف نظر است؛ مرحوم سید محمد صدر این دو شخصیت را یک نفر می داند، اما به نظر می رسد که طبق روایات، این دو نفر متفاوت هستند. بر این اساس، باید منتظر کشته شدن نفس زکیه باشیم.

    30 تیر 1397

    • تعداد رکوردها : 207
  • پربيننده ترين مطالب

  • آخرین مطالب

حدیث

امام صادق عليه ‏السلام : لَو أدرَكتُهُ لَخَدَمتُهُ أيّامَ حَياتي؛

اگر او [امام زمان عليه ‏السلام] را دريابم، تمام عمر به او خدمت مى ‏كنم.

الغيبه ، نعمانى ، صفحه ۲۴۵