نقدی بر خوانش عبدالکریم سروش از پسامدرنیته؛ سمفونی ناموزونِ طبلِ پوپر و چنگِ هابرماس

به باور سروش، ما نیز باید به نقد هرچند ظالمانه ی فرهنگ خود اقدام کنیم و همانند هابرماس حتی به «نقدِ نقد» نیز دست یابیم. وی با یافتن مصداقی از اندیشه های هابرماس در اشعار مولانا، بر آن است که «نفیِ نفی» مولانا می تواند نسخه ای بومی برای نقد سنت باشد. روی آوردن عبدالکریم سروش، به عنوان یکی از روشن فکران نسل چهارم ایرانی، به کارل ریموند پوپر، برآیند یک گسست و شکست ایدئولوژیک بود. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و غروب آفتابِ جهان تابِ مارکسیسم ـ لنینیسم، روشن فکری ایران نیز از بار چپ خود تهی شد و بازمانده های روشن فکری مارکسیست، به دوران پیشین خود، یعنی دل بستگی به غرب و حاکمیت سیاسی آن بازگشتند

30 دی 1396

مختصات کلی مکتب کلامی بغداد

علم کلام از جمله دانش هایی است که از همان قرن نخستین در جهان اسلام اهمیت و شکوفایی بسیار یافت. تعدد فرق و مذاهب و ضرورت دفاع ایشان از مواضع اعتقادی شان و نیز مواجهه با خیل شبهات تولید شده در میان مسلمانان و بیرون از محافل ایشان از جانب یهود و نصارا و ... فرق مختلف را روز به روز به اهمیت شکل دادن دستگاهی جهت تبیین و دفاع از عقایدشان ترغیب و تحریض می کرد. در قرآن و حدیث نیز بحث باورهای اسلامی بستری دیگر برای اهمیت دانش کلام بود و بسیاری با توجه به اینکه فهم بسیاری از آیات و روایات جز از طریق ترتیب دادن چنین دانشی ممکن نیست، روز به روز بر رونق و فربهی این دانش افزودند. لزوم جبهه گیری در مقابل اتفاقات پیاپی ای که در جهان اسلام پس از رحلت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله حادث می شد نیز از جمله عللی بود که موجب شد اندک اندک دانشی حول اعتقادات فرق و نحل مختلف شکل گیرد.

27 دی 1396

گوناگوني هاي فکري و کلامي در جهان اسلام

آنچه در متن حاضر اهميت دارد، ذکر بهترين مکاتب شناخته شده و خاطر نشان کردن اين مطلب است که حتي در مورد مهم ترين مباحث اصلي مذهبي از قبيل مفهوم وحدت الهي به ويژه درمورد تکثر، ذات، اسما و صفات الهي، ارتباط بين اعتقاد و اعمال در رستگاري انسان، جبر و اختيار (آزادي)، وحي و عقل، ارتباط بين رحمت خدا و عدل او، و مسئله ي معاد، اگر نخواهيم از فلسفه ي سياسي سخن بگوييم، همواره ديدگاه هاي گوناگوني وجود داشته که گاه نيز مخالف يکديگر بوده اند

6 دی 1396

تاريخ مندي معرفت

اين مقاله پس از تبيين موضوع، در سه جهت به بررسي و نقد تاريخ مندي معرفت پرداخته و در ضمن آن نيم نگاهي هم به ديدگاه اسلام و قرآن در اين زمينه ها انداخته است: مبناي هستي شناختي تاريخ مندي معرفت؛ مبناي انسان شناختي تاريخ مندي معرفت؛ سياليت معناي متن و تاريخ مندي معرفت. از نظر اين نوشتار تاريخ مندي مطلق معرفت مردود، و مباني گوناگون آن در هرمنوتيک فلسفي به طور جدي محل سؤال است؛ البته تاريخ مندي معرفت را اجمالاً مي پذيرد؛ به اين معنا که نه همه معرفت انسان ها تاريخ مند است و نه معرفت همه انسان ها؛ بلکه در نگاه صحيح، برخي از معرفت هاي برخي از انسان ها تاريخ مند است. قرآن نيز معرفت واقع را بماهو واقع، ممکن، بلکه واقع شده مي داند و خبر از معارفي مي دهد که انسان بدون تأثيرپذيري از شرايط تاريخي به حقيقت آنها پي برده و چنين معارفي براي هميشه پايا و ماندگار خواهد بود؛ ادله آن در اين نوشتار آمده است.

30 آذر 1396

تجربه ی عقل گرایی و نقل گرایی میان ابوحاتم رازی و زکریای رازی

یكی از طولانی ترین كنكاش های نظری در حوزه دین، مباحثات چند جانبه در تفسیر و تحلیل و اثبات قضایای دینی و روش هایی است كه در این باره به كار می رود. نخستین نوع آن مجادله میان ملحدین و متدینین است كه در حوزه اصول دین به ویژه اثبات خدا، و در مرحله بعد در اثبات نبوت و شریعت مطرح می شود. تاریخ این گفتگوها به خود قرآن بازمی گردد، اما بعدها در مسیرهای مختلف ادامه می یابد. نمونه مباحثات با زرتشتیان و مسیحیان از همان قرن اول و به خصوص دوم آشكار و موجود است، اما به صورت نوعی الحاد فلسفی كه میراث یونان است پدید می آید كه به خصوص در انكار اصل نبوت، یعنی بطلان شرایع آسمانی اصرار می ورزد. بنابراین بخشی از مباحث مربوط به كنكاش در حوزه های نظری دین، به مباحثه میان متدینین و ملحدین بازمی گردد كه میراث علمی آن هم برجای مانده است

25 آذر 1396

اصاله الوجود و مسئله شر

مسئله شر یکی از مهم ترین مسائل فلسفی و الهیاتی از دیر زمان بوده است. باور به خدا و واقعیت شر پارادوکس هایی را به ذهن متبادر می کند که هر فرد معتقد به خدای ادیان توحیدی باید به گونه ای بتواند در رفع این گونه پارادوکس ها موفق گردد. ذکر شده است اولین بار اپیکور (141 تا 270 قبل از میلاد) این مسئله را در قالبی منطقی مطرح کرده است: «آیا خداوند می خواهد از شرور جلوگیری کند ولی نمی تواند؟ پس ناتوان است. آیا او می تواند اما نمی خواهد؟ پس بدخواه است. آیا او هم می خواهد و هم می تواند پس این شرور از کجا آمده اند؟» در دوران معاصر رویکرد به مسئله تغییر کرده است و بجای انکار برخی صفات خداوند، اصل وجود او به علت شرور موجود در عالم مورد انکار قرار گرفته است. جی. ال. مکی مشهورترین صورت های استدلال بر نفی خدا را ارائه نموده است.

19 آذر 1396

تبرک و استشفاء به آثار اولیاء

تبرک به معنای طلب برکت، و برکت به معنای زیادی خیر است. از این رو هر چیزی که دارای خیر زیاد باشد برکت گفته می شود. از دیدگاه وهابیت، کسی که جلب منفعت و دفع ضرری را در مخلوقی جستجو کند، او را معبود گرفته است: «من تبرک بحجروا شجروا مسح علی قبراو قبه یتبرّک اصحابها فقد اتخذها الهه، انا من دعا نبیاً او ملکا او جنیا او ندبه او استغاثه به او نذرله او ذبح فقد خرج من الاسلام و هذا هوالکفر»

30 آبان 1396

نظر ویلفرد مادلونگ درباره ی خلافت در شیعه

ویلفرد مادلونگ در مقدمه ای بر چهار جلد کتاب شیعه گرایی می نویسد: هیچ حادثه ای در تاریخ، اسلام را عمیق تر و مستمرتر از «جانشینی محمد» تقسیم نکرده است وی توضیح می دهد از نظر اهل تسنن ابوبکر ممتازترین انسانها بعد از پیامبر بود از این رو جانشینی پیامبر را حق او می دانستند در صورتی که محمد هرگز به صراحت رجحانی برای جانشینی ابوبکر قائل نشده بود. هر چند در طول آخرین بیماریش امامتِ نماز جماعت مسلمانان را برعهده ابوبکر گذاشت که این امر از نظر اهل سنت به منزله ی انتصاب جانشین از طرف پیامبر تلقی شد. از نظر شیعیان علی بن ابیطالب پسرعمو و داماد پیامبر تنها فردی بود که شایستگی های لازم را جهت جانشینی پیامبر داشت و رسول خدا، او را به عنوان جانشین منتصب کرد امّا این مقام به وسیله ابوبکر با پشتیبانی اکثریت صحابه ی پیامبر غصب شد. مادلونگ می نویسد به رغم اهمیت اساسی این اختلاف برای تاریخ اسلام، مورخان غربی کمتر به پیش زمینه و شرایط احاطه کننده ی حادثه جانشینی توجه نشان داده اند زیرا اسلام شناسان غربی تحت تأثیر تاریخ نگاری جانبدارانه ی اهل تسنن اولیه قرار دارند که براساس آن، شیعه گرایی به روایتی نقل شده از سیف بن عمر (ف. 180/796) نسبت داده شده است طبق این گزارش ریشه ی شیعه گرایی در تحریکات عبدالله بن سبأ یهودی مسلمان شده اهل صنعاست که مسلمانان را علیه خلیفه ی سوم عثمان تحریک می کرد و پس از قتل عثمان نظریاتی افراطی درباره ی وصایت و وراثت محمد گسترش داد در این رویکرد افراطیِ مورخان اهل تسنن، ابن سبا به عنوان بنیانگذار شیعه معرفی می شود

26 آبان 1396

رؤیای رسولانه، یا امواج آلفا، بتا، تتا، و دلتای محمدی (ص)

در اینجا می خواهم تنها به یک موج احتمالی اشاره کنم. به نظر، همان تلاش ناکام ايشان در حل تقابل چشم انداز سنتی و مدرن که در برخی نظریات دیگرشان نیز مشهود است، در اینجا بیشتر از هرجای دیگر خود را می نمایاند. تلاشي که شايد به لحاظ روان شناختي نشانه اي از تقابل دو لاية شخصيتي ايشان باشد، که يکي در تربيت عميق ديني، و ديگري در ادراکات ناشي از دانش جديدشان ريشه داشته باشد. تلاش ناکام ايشان در اینجا عبارت است از حل مشکلاتي برخاسته از تفکر و دانش مدرن با پایبندی به تفسیری به تمامه سنتی و منسوخ از خواب و رویا.

20 آبان 1396

فرقه های نوظهور و جذب افراد مستعد

به نظر می رسد از دست دادن هویت یا شخصیت یا کمبود آنها و همچنین از دست دادن غرور و احترام در جامعه، از عوامل اصلی ای هستند که می توانند باعث جذب افرادی به فرقه ها شوند. شاید بسیاری از مردم تنها نامی از بحث فرقه های انحرافی و مخرب و نهایتا خبری پیرامون این موضوع و مقابله با اعضای این فرقه ها و یا دستگیری سرکرده های آنها شنیده باشند و از چیستی این مبحث برایشان سوال وجود داشته باشد. یکی از مهم ترین روش های کنترل و محدودسازی فعالیت فرقه ها را می توان در حوزه کنترل تبلیغات و جذب آنها عنوان کرد. به عبارت دیگر اگر بتوان زمینه های جذب افراد در فرقه ها را از میان برد، می توان ریشه فعالیت فرقه ها را که ارتباط مستقیمی با میزان اعضا و روش های عضوگیری آنهاست، خشکاند. برای دستیابی به این مهم اولین گام شناسایی روش های عمومی پیش روی افراد جامعه برای جذب در فرقه ها است؛ شناسایی این روش ها به افراد نیز کمک می کند تا به موقع از نزدیک شدن یک فرقه و تبلیغات آن با خبر شوند و زودتر از آنکه در ورطه نابودی آن گرفتار شوند، خود را نجات دهند.

23 مهر 1396

بررسی شاخص های بنیادگرایی مسیحی در آمریکا ( بر مبنای اندیشه های لئو اشتراوس)

دوام و ثبات پدیده های سیاسی- اجتماعی پیوند عمیقی با مبانی نظری دارد که شالوده آن پدیده ها را پی ریزی کرده است. شناخت مبانی نظری یک پدیده، آن را نظام مند، پیش بینی پذیر و قابل برنامه ریزی می کند. به همین دلیل برای تبیین صحیح پدیده های سیاسی- اجتماعی، باید از سطح ابژه عبور کرد و به لایه های زیرین آن یعنی سوژه رسید و این گونه پدیده مورد نظر را واکاوی کرد. بر اساس منطق فوق شاخص های بنیادگرایی مسیحی در آمریکا را باید قبل از هر چیز به لحاظ مفهومی ریشه یابی کرد. به نظر نگارنده بهترین چارچوب مفهومی برای بحث فوق را می توان در آرای لئواشتراوس یافت. تحقیق پیش رو بر آن است که شاخص های بنیادگرایی مسیحی را تحت عناوین اعتقاد به آخرالزمان زودرس، ادعای کشف حقیقت مطلق و هزاره باوری در چارچوب مفاهیمی چون مطلق گرایی، تمایز بین خیر و شر، جهان گرایی و تبعیت سیاست از اخلاق که منبعث از اندیشه های لئواشتراوس است می توان بررسی کرد.

29 شهریور 1396

جایگاه مصلحت در سیره و سخن امام علی (ع)

اسلام دین خاتم است و این امر مستلزم ظرفیت این دین آسمانی در پاسخ به نیازهای بشر در همه زمان ها، مکان ها و شرایط مختلف است. بخش عظیمی از این ظرفیت معلول اصل مهم مصلحت حکیمانه و منطبق با فطرت است. در سیره و سخنان امام علی(ع) این اصل مهم از جایگاه ویژه ای برخوردار است به گونه ای که با استناد به آن می توان به رهیافت های نوینی در این باره نائل شد. مصلحت شامل مصالح دین و جامعه هر دو می شود. شیوه مصلحت یابی حضرت از طریق مشورت، نصیحت، امر به معروف و نهی از منکر و بهره گیری از تجربه و دانش متخصصان انجام می گیرد. مصالح عامه، حکومتی و قانونی، سازمانی و حرفه ای و مصالح شخصی، انواعی از مصلحت است که آن حضرت مورد توجه و تأکید قرار داده است.

22 شهریور 1396

سبک رهبری نظام تشیع در عصر امام باقر(ع)

در نوع رهبری امام باقر(ع) تمام شاخصه های ذاتی و اکتسابی ایشان، سبک های رهبری آمرانه، مشارکتی، متقاعد کننده و تفویضی به گونه ای منظم دخیل است. علاوه بر آن، موقعیت درون سیستم رهبری شونده یعنی تشیع، بر نوع رهبری امام باقر(ع) تأثیر داشته است. در این نوع رهبری علاوه بر نقاط مشترک، شاخصه های متمایزی از سبک رهبری ایشان با الگو های نظری مطرح نیز وجود دارد. این شاخصه ها در برخی ویژگی های شخصیتی نظیر علم و عصمت، خط مشی ها و اصول حاکم بر سبک های آمرانه و تفویضی رهبری ایشان، در توجه به موقعیت بیرون از سیستم تشیع، علاوه بر وضعیت درون نظام رهبری حضرت و... قابل بررسی است. گویا وجود این شاخصه های متمایز در اصول رهبری و مواردی از جزئیات، به تفاوت دو مفهوم یا واژه «رهبری» و «ولایت» مرتبط است.

15 شهریور 1396

آموزه گناه ذاتی و فدیه

منظور از این آموزه که از اعتقادات مسیحیت است، این است که ما به خاطر خطائی که از اولین انسان ها ، یعنی حضرت آدم و حوا سر زد و باعث رانده شدن آنها از بهشت شد، دور از خدا متولد می شویم، و به علت رنج و مرگ عیسی مسیح می توانیم دوباره با او آشتی کنیم

30 مرداد 1396

اساس گرائی (مبناگروی)

اساس گرائی همان مبناگروی و بنیان انگاری است که یکی از نظریات معرفت شناسی در مسئله توجیه می باشد. و در واقع این نظریه پاسخی به شکاکیت در توجیه است. شک گرایان معتقدند که ما هیچ گونه دلیلی برای آنچه آن را علم می خوانیم، نداریم. شکاکیت مربوط به توجیه، نخستین بار خود را در آثار ارسطو نشان می دهد. آنچه ارسطو در کتاب تحلیلات ثانیه آورده و بدان پاسخ گفته است، امروزه تسلسل معرفتی نامیده می شود. اگر علم، باوری صادق است که موجه باشد، در می یابیم که هر قضیه ای برای موجه شدن نیازمند یک یا چند قضیه دیگر است... اما اگر این مبنا پذیرفته شود که هر قضیه ای نیازمند موجه شدن است، مقدمات استدلال، خود نیازمند مقدماتی دیگر هستند تا در استدلالی منطقی، موجه کننده آنها باشند و این مسیر استدلالی تا بی نهایت ادامه می یابد و به جایی ختم نمی شود بنابراین برای معلوم شدن یک قضیه نیازمند بی نهایت استدلال هستیم

24 مرداد 1396

ارتباط بداء با اراده و علم الهی از جهت معناشناختی

موضوع « بداء » از جمله مباحثی است که در سه علم فلسفه، کلام و اصول فقه کاربرد دارد. در حوزه کلام، به دنبال طرح مباحث مربوط به علم و اراده الهی، این موضوع مطرح می گردد. بداء از معتقدات امامیه است و سایر فرق به آن تصریح نداشته و گاهی اعلام مخالفت نیز نموده اند اما ناخواسته به محتوای آن اعتراف داشته اند. از این رو پیوند بداء با اراده الهی از لحاظ معناشناختی نزد تشیّع، مورد بررسی قرار گرفت و معلوم گردید که با در نظر گرفتن اراده خداوند به عنوان صفت فعل، صرف نظر از این که به معنای داعی، حُب و رضا، نفس فعل (تکوین) یا عین علم الهی باشد، کاملاً با مفهوم بداء همخوانی داشته و قابل توجیه و تفسیرصحیح است. ضمن آن که قبول بداء، به معنای پذیرفتن هیچ گونه تغیر و تبدّل در ذات خداوند نبوده و جهل یا عدم قدرت را نیز برای ذات احدیت به دنبال ندارد.

10 مرداد 1396

ﮔﺰﺍﺭﻩ ﮐﻼﻣﯽ ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬﺍﺭ ﺩﺭ ﺍﺟﺘﻬﺎﺩ (ﺟﺎﻣﻌﻴّﺖ ﺷﺮﻳﻌﺖ)

ﺑﻌﻀﯽ ﺍﺯ ﮔﺰﺍﺭﻩﻫﺎی ﮐﻼﻣﯽ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺩﺭ ﺍﺳﺘﻨﺒﺎﻁ ﻓﻘﻬﯽ ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬﺍﺭ ﺍﺳﺖ. ﺟﺎﻣﻌﻴّﺖ ﻭ ﮐﻤﺎﻝ ﺷﺮﯾﻌﺖ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﮔﺰﺍﺭﻩﻫﺎی ﮐﻼﻣﯽ ﻣﺆﺛﺮ ﺩﺭ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻣﺘﻮﻥ ﺩﯾﻨﯽ ﺍﺳﺖ. ﻁﺒﻖ ﻗﻮﻝ ﻣﺨﺘﺎﺭ، ﺩﯾﻦ ﺑﺮﺍی ﺳﻌﺎﺩﺕ ﺩﻧﻴﺎ ﻭ ﺁﺧﺮﺕ ﺍﺳﺖ. ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﺟﺎﻣﻌﻴّﺖ ﺩﯾﻦ ﻣﺆﺛﺮ، ﻣﺘﻮﻥ ﺩﯾﻨﯽ ﻗﺎﺑﻞِ ﺗﻔﺴﻴﺮ، ﺩﺭ ﻫﻤﻴﻦ ﺭﺍﺳﺘﺎ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻣﯽﮔﺮﺩﻧﺪ. ﺩﯾﻦ ﺍﺳﻼﻡ ﺑﻪ ﺗﺸﺮﯾﻊ ﺍﺣﮑﺎﻡ ﮐﻠﯽ ﻭ ﺟﺰﺋﯽ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻪ، ﺍﻣﺎ ﺍﯾﻦﮔﻮﻧﻪ ﻭﺿﻊ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ، ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی ﮐﺎﻓﯽ ﺑﻮﺩﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﻫﻤﺔ ﺍﺑﻌﺎﺩ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﺍﻧﺴﺎﻥﻫﺎ ﻧﻴﺴﺖ ﻭ ﻻﺯﻡ ﺍﺳﺖ ﺩﺭ ﭼﺎﺭﭼﻮﺏ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﺷﺮﻉ ﺍﻗﺪﺍﻡ ﺷﻮﺩ. ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﻬﻢ ﺑﺤﺚ ﺟﺎﻣﻌﻴّﺖ ﻭ ﮐﻤﺎﻝ ﺷﺮﯾﻌﺖ، ﺍﺷﺘﻤﺎﻝ ﺩﯾﻦ ﺑﺮ ﺩﻭﻟﺖ ﻭ ﻧﻬﺎﺩ ﺍﺟﺮﺍﯾﯽ ﺍﺳﺖ. ﭘﺬﯾﺮﺵ ﺍﯾﻦ ﻗﻮﻝ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی ﺗﺄﺳﻴﺲ ﻫﻤﺔ ﻗﻮﺍﻋﺪ ﻭ ﺍﺻﻮﻝ ﺣﮑﻮﻣﺖﺩﺍﺭی ﻧﻴﺴﺖ، ﺑﻠﮑﻪ ﺷﺮﯾﻌﺖ ﻣﯽﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﻌﻀﯽ ﺍﺯ ﻗﻮﺍﻋﺪ ﻭ ﺍﺻﻮﻝ ﻋُﻘﻼﯾﯽ ﺭﺍ ﺗﺄﯾﻴﺪ، ﺑﺮﺧﯽ ﺭﺍ ﺗﺨﻄﺌﻪ ﻭ ﺑﻪ ﺍﻅﻬﺎﺭ ﺩﯾﺪﮔﺎﻩ ﺧﻮﺩ ﺍﻗﺪﺍﻡ ﻧﻤﺎﯾﺪ.

30 تیر 1396

فرا روایت بنیادگرایی مسیحی (بررسی موردی رابطه دین و سیاست در آمریکا)

بنیادگرایی جنبشی مذهبی است که بازگشت به اصول و بنیادها را مفروض گرفته و عمدتاً خواستار عبور از مدرنیسم و بازگشت به سنت هاست. تصلب، تأکید بر جامعیت دین، مخالفت با سکولاریسم و تأکید بر خشونت جهت پیش برد اهداف، از وی‍‍‍ژگی های اصلی جریان های بنیادگرا و از جمله بنیادگرایی مسیحی است. جنبش های بنیادگرا با چنین رویکردی درصدد تأثیرگذاری بر محیط پیرامون خود بوده اند. تحقیق حاضر به بررسی تأثیر آموزه های بنیادگرایی مسیحی بر سیاست ایالات متحده آمریکا در دو حوزه سیاست خارجی و سیاست داخلی خواهد پرداخت.

30 تیر 1396

محمد(ص) پيامبر اعظم و پيام علمي او (توسعه و حيات در كهكشانها)

در اين نوشتار به فرازي از حقايق علمي در كيهان شناختي از نگاه آيات و روايات اشاره شده است و بر اين ادعا اصرار دارد كه با توجه به دعوت پيامبر به علم، خود نيز به عنوان يك دانشمندان با زبان علمي، داده هايي را به بشريت ارائه كرده است. از اين رو احياي رويكرد علمي به كتاب پيامبر، يك نهضت نوين ديني را در عصر سيطره علم به وجود مي آورد و تطبيق و تحليل آوردههاي پيامبر با فرآورده هاي علمي، بستر استنباط و استخراج دانش نو و توليد علم را فراهم مي سازد و بار ديگر بشريت را با تمدن بزرگ علوم اسلامي و فلسفه الهي همراه مي سازد.

9 تیر 1396

روش تأویلی-تمثیلی فهم قرآن در عرفان و مذهب باطنیه

در مکتب عرفان و مذهب باطنیه ، از این جهت که برای آیات قرآن و کلمات آن ، معانی باطنی قایل اند، اعتقاد یکسانی وجود دارد ، از این روی هر دو طریق، برای کشف حقایق معانی قرآن کریم، روشي خاص را پاسخگو مي داند ؛ اما از لحاظ «روش شناختی» تمایز و اشتراک هایی در شیوة هرمنوتیکی دو نحلة فوق، وجود دارد که با مطالعه دقیق در متون و منابع آنان این تمایز و اشتراک ها روشن می گردد با این بیان که در تأویل عرفانی سه ویژگی وجود دارد: الف: کشف مفهوم در بطن آیات، ب: تهذیب نفس برای دست یابی به کشف و ج: گذر از معانی حسی و راه یابی به معانی باطنی و روحانی اما در نزد باطنیه مشخصه های اصل تأویل عبارت است از: الف: تعیین مصداقی مفاهیم کلمات قرآن ، ب: تعلیم و ج: آزاد بودن و تردد معانی از حسی به روحانی و یا بالعکس از روحانی به معانی حسی. مقالة حاضر عهده دار تبیین این ویژگی ها و فرآیندهای روش شناختی این دو بینش است که با سیری در تبیین مفاهیم اصطلاحی نظیر «مثل» و «تأویل» در آراء آنها شروع و در پایان به وجوه اشتراک و تمایز در روش آن دو در تبیین قرآن کریم پرداخته و سر انجام به داوري صحيح فهم متن اشاره رفته است . مثل، ممثول، تأویل، علم مَثَل، عرفان، باطنیه، کشف، تعلیم

9 تیر 1396

  • تعداد رکوردها : 234

ورود کاربر

حديث

لينک هاي مفيد