• فلسفه

  • کلام

  • اخلاق

  • مهدويت

تفسیر عقلی هنر و زیبایی در وحدت و کثرت از نگاه ملاصدرا

هنر فشرده دانش، معرفت، فضیلت و کمال، آمیخته با کیاست، فراست و زیرکی است و کلمه زیبایی که زیبنده هر اثر هنری است به مثابه نیک و خوب در برابر زشت و بد به کار رفته است. در نگاه عقلی به هستی، این دو واژه پر معنا و ژرف را تنها بر پایه قاعده فلسفی« وحدت در کثرت» به تفسیر فیلسوف بزرگ مکتب اصفهان، ملاصدرا، می توان مقبول و معقول دانست. بلندای معنای کامل هنر و زیبایی در وجود واحد احد هنرآفرین زیبا، که به جمیل و دوستدار جمال توصیف شده و هنرمندانه ابداع زیبایی می کند، قابل فهم و تفسیر است. صحن زیبای عمارت این جهان سلفی و سقف هنرمندانه عالم علوی به وحدت وجود اتقان و استحکام یافته است. وحدت، حقیقت وجود و کثرت نمایش زیبای وحدت و تجلی هنرمندانه آن است. هماهنگی، هم صدایی و هم نوایی در کثرت، گواه اندکاک کثرت در وحدت است. معرفت شناسی ملاصدرا که انقلابی در فلسفه ایجاد کرد و آفرینش ناآرام را در حرکت ناآرام جوهری دانست، بنای عظیم نظامی فلسفی را در مکتب فلسفی را در مکتب اصفهان ساخت که همچون بناهای تاریخی زیبا و هنرمندانه این شهر تا به امروز بر تمامی فلسفه های ایرانی و غیر ایرانی اثرگذار بوده و هست. او اتحاد عشق، عاشق، معشوق را در وجود شناسی و اتحاد عقل، عاقل و معقولرا در معرفت شناسی ارائه نمود و ذهن را در مو قعیتی که کائنات را جلوه زیبای جمال واحد بداند، آرام ساخت. این مقاله ادعا دارد که هنر و زیبایی بر اساس قاعده وحدت در کثرت عقلی ملاصدرا قابل معنای معقول و مقبول است. از این رو پس از طرح مسئله و تبیین قاعده در حوزه معرفت شناسی، به پیوند و ارتباط هنر و حدت وجود و زیبایی و کثرت وجود پرداخته و ادعای فوق را مبرهن می سازد.

17 مرداد 1396

ارسطو

ارسطو در سال 3/384 ق.م در استاگیرادر تراکیه متولد شد. در هفده سالگی به قصد تحصیل به آتن رفت و عضو آکادمی افلاطون شد، و به مدت بیست سال تا هنگام مرگ افلاطون با او در معاشرت بود. پس از مرگ افلاطون آتن را ترک کرد و شعبه ای از آکادمی در شهر آسوس در ناحیه ترود تأسیس کرد. سه سال بعد به میتیلِن رفت و در آنجا با تئوفراستُس(مشهورترین شاگردش) آشنا شد. در سال 2/343 فیلیپ مقدونی ارسطو را به پلا دعوت کرد تا تعلیم و تربیت پسرش اسکندر را به عهده گیرد. هنگامی که اسکندر در سال 5/336 بر تخت سلطنت نشست، او مقدونیه را ترک کرد و به آتن بازگشت و مدرسه جدید خود را که به نام «پریپاتوس»(مشائی) معروف شد، تأسیس کرد. در سال 323 ق.م، اسکندر کبیر درگذشت، و عکس العمل آن در یونان، بر علیه اقتدار مقدونیان، منجر به اتهام بیدینی علیه ارسطو شد.

10 مرداد 1396

برهان فقر وجودی (وجود رابط معلول)

براهین اثبات وجود خدا بسیار زیادند. فلاسفه، متکلمین و عرفاء هر کدام به گونه ای بر اثبات وجود خدا استدلال کرده اند. یکی از براهینی که با تکیه بر مبانی فلسفی ملاصدرا و اولین بار توسط خود وی بر اثبات وجود خدا اقامه شده است، برهان «فقر وجودی» یا «امکان فقری» است

30 تیر 1396

ابن عربی، مولانا و اندیشه وحدت وجود

اندیشه وحدت وجود، از اندیشه های اساسی عرفان نظری اسلامی بوده و ابن عربی و مولانا از قلل رفیع آن هستند . موضوع این مقاله ربط و نسبت میان این سه است . این نوشتار از دو بخش تشکیل شده است: در بخش اول که در این شماره عرضه می گردد و قسمت اعظم مقاله را تشکیل می دهد، چیتیک (نویسنده مقاله) پس از اشاره به معنا و ساختار لغوی وحدت وجود، اجمالی از تاریخچه آن را در میان صوفیه از قرن دوم تا زمان ابن عربی ذکر می کند . سپس با تفصیل بیش تری به توضیح روش ابن عربی، دیدگاه او در مورد وحدت وجود، تنوع نظریات او در این مورد و ساده انگاری ها و کژفهمی هایی که به ویژه خاورشناسان در فهم تعالیم ابن عربی رواداشته اند، یادآور می شود . وی در ادامه ی این بخش به بررسی اندیشه وحدت وجود در میان شاگردان باواسطه یا بی واسطه ابن عربی از قونوی گرفته تا عبدالرحمن جامی، می پردازد .

18 تیر 1396

  • تعداد رکوردها : 263

    اسطوره شناسی دین

    اسطوره واژه ای عربی به معنای افسانه ها و سخنان بی اساس است که به صورت نوشته درآمده باشد. گاهی نیز به چنین سخنانی اساطیرالأولین گفته می شود برخی معتقدند که واژه اسطوره از کلمه یونانی و لاتینی Historia که به معنای سخن و خبر راست یا جستجویِ راستی است، گرفته شده است

    24 اسفند 1395

    آراء متفکران جدید درباره خاتمیت

    نظری اجمالی بر گفتمان اندیشه دینی در چند دهه اخیر، از تأثیرگذاری روشنفکران دینی در این عرصه خبر می دهد. یکی از متمایزترین آراء نواندیشان و متفکران دینی، تلقّی و برداشت خاص نسبت به آموزه «خاتمیت» است. اعتقاد به خاتمیت به معنی عدم تجدید نبوت بعد از پیامبر خاتم یکی از عقاید مسلمانان بوده که در عصر حاضر با عنوان بحث از «سرّ خاتمیت» سخن به میان می آید. مبحث خاتمیت در هیچ دوره ای همانند دوره معاصر بحث برانگیز و پرچالش نبوده است؛ زیرا متفکران پیشین با پشتوانه برخی ادله درون دینی و عرفانی، مسأله خاتمیت را مفروض گرفته بودند؛ اما در دوره اخیر، آراء مختلف و نقدهای برون دینی وارد شده بر این موضوع، بحث های دامنه داری را در کلام جدید اسلامی ایجاد کرده که توجه به آنها ضرورت دارد. اقبال لاهوری در میان متفکران مسلمان معاصر، اولین گام را در تبیین فلسفه خاتمیت برداشته است و بعد از او عده ای از متفکران همچون؛ شهید مطهری، شریعتی، سروش و دیگران با رهیافتهای بعضا متفاوت به آن نگریسته اند که در ذیل به بررسی آنها می پردازیم.

    24 اسفند 1395

    فقه نگاه به تصوير

    از آن جا كه در روزگار ما ، تصوير و رسانه هاى تصويرى(تلويزيون, ويدئو و سينما) گستردگى و بينندگان بسيار يافته اند, بحث از احكام نگاه به تصوير از بايستگى بيش ترى برخوردار است. بويژه اين كه, گاه, در پاره اى از گفتارها و نوشتارها و در پاره اى از انجمنهاى هنرى, سخن از برداشتن حد و مرزها و بازدارنده هاى شرعى نگاه به تصوير و فرق آن با خود شخص در خارج, به ميان آمده است. اين امر, نگارنده را بر آن داشت كه به شرح, درباره يكسانى و نايكسانى احكام نگاه به تصوير و خود شخص به بررسى بپردازد. در بخشى از اين نوشتار, تلاش شده است كه با پرداختن به نقش (نگاه) در پيوندها و بستگيهاى اجتماعى و اثرگذارى و نقش آفرينى آن, بحث از نظر اعتقادى, جايگاه خود را بيابد. در بخشهاى ديگر, دو مقوله فقهى در كانون بررسى نهاده شده است. 1. آيا احكام نگاه به تصوير, با احكام نگاه به خود شخص, يكسان است, يا نايكسان؟ 2. از آن جا كه تصوير در سنجش با خود شخص, ويژگيهايى دارد ، پاره اى از احكام نگاه, با در نظر گرفتن ويژگيهاى تصوير, مورد بررسى قرار مى گيرد.

    24 اسفند 1395

    تاریخچه تفکر سلفی گری

    «پیروی از سلف» جمله ای است بسیار آشنا برای محدثان تمام ادوار تاریخ و اصحاب حدیث اهل سنت، اما تا پیش از ظهور ابن تیمیه(م728ه.ق) در اواخر قرن هفتم و اوایل قرن هشتم، این کلمه بیشتر در معنای لغوی اش یعنی «گذشتگان» به کار می رفت. بعد از تبیین اصول سنت به دست احمد بن حنبل و بازتاب آن در اعتقاد نامه هایی که از سوی شاگردان او به جامعه علمی آن زمان ارائه شد، استفاده از لفظ «سلف » کاربرد بیشتری یافت و در این دوره به صورت مشخص تر به کار رفت. در این گفتار تاریخچه ظهور و پیدایش تفکر سلفی و سلفی گری توضیح داده شده است.

    24 اسفند 1395

    • تعداد رکوردها : 214

    تأملي در «خُلق عظيم»

    به نام آنكه با قلم زبرجد بر دفتر ياقوت، نوشت و به آن سوگند ياد كرد (ن وَالقَلَمِ و َ ما يَسطُرونَ) و سلام او بر سيّد اولاد آدم، معتكف درگاه عزّت و مجاور محلّه محبت. انساني كه در خلوت «اَواَدني» گام نهاد و به خُلق عظيم آراسته شد. پيچيدگي وجود آدميان و راز آلود و اسرارآميز بودن آن به گونه اي است كه آراء و انظار در حوزه انسان شناسي به تفاوت درآمد و دشوارترين پرسش در اين قلمرو، پرسش از چيستي اوست. گاه او را تك انگار و گاه دوانگار شناخته اند و در تفسير هر يك، شماري چند از تئوريها و نظريه ها پديد آمد. اما در اين سخن وفاق حاصل شد كه انسان از سه ساحت انديشه، عواطف و رفتار جداناپذير است و با هم بودن و درهم تنيدن اين سه ساحت، به حدّي است كه يك واقعيت را نشان مي دهد و تجزيه آنها امري غيرواقع بينانه و يا غيرممكن مي باشد. در اين مقاله با توجه به پيوند غيرگسست اين سه ساحت، نخست به معناي «خُلق»، «اخلاق»، «نظامهاي اخلاقي» و «مسلك هاي پرورشي» اشاره رفته و پس از آن به تحليل و بررسي نظام اخلاقي و روش تربيتي دين اسلام نگاه شده و سرانجام به معناي عظمت خُلق و سرّ اتصاف پيامبر اعظم به «خُلق عظيم» پرداخته و به اين نتيجه دست يافتيم كه اخلاق پيامبر اسلام بازتاب اخلاق خداوند است.

    25 شهریور 1392

    نیت اخـلاقی (از دیدگاه کانت و اسلام)

    یکی از مسائلی که مکاتب اخلاقی به ندرت به آن پرداخته اند مسأله ی «نیت» است. از جمله مکاتبی که این مسأله را مورد توجه قرار داده اند مکتب اخلاقی کانت و مکتب اسلام است. هریک از این مکاتب با دیدگاهي خاصی به این موضوع توجه کرده اند و تعریفي ویژه از نیت ارائه داده اند، که این امر تأثیري شگرف درگستره ی فعل اخلاقی دارد. «کانت» نیت فعل اخلاقی را به نیت انجام تکلیف و ادای وظیفه منحصر کرده است. این نگاه دایره ی فعل اخلاقی را بسیار محدود می کند؛ و از آنجا که مکتب او انگیزه ای جز ادای تکلیف را اخلاقی نمی داند، نمی تواند در افراد محرکي فعال و مؤثر برای انجام کار اخلاقی ایجاد کند. در مقابل، اسلام با در نظر گرفتن قصد تقرب به خدا که عنوانی جامع و فراگیر برای فعل اخلاقی است سایر انگیزه های خیر از جمله: کمک به دیگران، رسیدن به کمال، ترس از عقاب و ... را هم در بر مي گيرد. زمینه ای گسترده برای انجام فعل اخلاقی فراهم کرده است که افراد مختلف با کنش ها و انگیزه های متفاوت را در بر مي گيرد؛ لذا می توان گفت اسلام به موضوع نيت نگاه فراگیر و جامع تری دارد. این تفاوت ناشی از مبانی و اصولی است که این مکاتب برای اخلاق قائل هستند

    20 مرداد 1392

    • تعداد رکوردها : 66

    مهدویت و دموکراسی

    مبنای فعالیت این وب سایت اطلاع رسانی علمی گسترده و متنوع می باشد بر این اساس از تمامی مقالات محققین ، پژوهشگران و سایتهایی که محتوای قلم و موضوعات پژوهش شان متناسب با فعالیت این پایگاه اطلاع رسانی است با ذکر نام محترمشان مقالات مناسب باز نشر می گردد. بدیهی است انتشار این مقالات به منزله تایید همه یا بخشی از آن نمی باشد و مسئولیت محتوای مقالات به عهده نویسنده محترم می باشد . کاربران محترم می توانند نظرات خود را در پایان هر مقاله ، با نام حقیقی یا مستعار مطرح نمایند . بدیهی است که نظرات و پیامهایی که نافی قانون و ادب نباشد و حاوی تهمت و توهین و هتک حرمت شخصیت های حقوقی و حقیقی نیستند پس از بررسی منتشر خواهند شد. مهدویت و دموکراسی ابوالقاسم فنایی درجه بندی مسائل از حیث اهمیت و اولویت و تشخیص مسائل اصلی و زیربنایی و تفکیک آنها از مسائل فرعی و روبنایی و اولویت بخشیدن به حل و فصل مسائلی که در دسته ی نخست جای می گیرند یکی از فرایض عقلانی ما آدمیان است. یعنی عقلانیت از ما می خواهد که در مقام تحقیق و بررسی مسائل آنها را به حسب اهمیت و اولویت دسته بندی کنیم و پیش از طرح یک مسئله یا پرداختن به آن اولویت و اهمیت آن را احراز کنیم و انتخاب آن مسئله را از رهگذر نشان دادن اینکه در حال حاضر مسئله ای مهمتر و زیربنایی تر از آن وجود ندارد توجیه کنیم. مقصودم از مسائل اصلی و زیربنایی مسائلی است که با حل و فصل آنها مسائل فرعی و روبنایی به خودی خود حل می شوند و لذا پرداختن به این مسائل هم به لحاظ منطقی و هم به لحاظ عقلانی رجحان دارد. به گمان من این نکته در باب طرح سؤال از نسبت مهدویت و دمکراسی مراعات نشده و لذا تلاش اصلی من در این نوشتار مصروف این خواهد شد که نشان دهم سؤال از نسبت مهدویت و دمکراسی سؤالی فرعی و روبنایی است و لذا حل شایسته ی آن متوقف بر یافتن جواب برای سؤال اصلی ای است که این سؤال یکی از فروعات آن است. درحقیقت من بیش از آنکه بخواهم موضع خاصی در خصوص این مسئله اتخاذ کنم خواهم کوشید نشان دهم که اگر نزاعی در این مورد وجود دارد آن نزاع دقیقاً از کجا نشأت می گیرد و برای حل آن از کجا باید آغاز کرد.

    19 دی 1395

    عدل موعود از منظر ایین یهود و مسیحیت

    مبنای فعالیت این وب سایت اطلاع رسانی علمی گسترده و متنوع می باشد بر این اساس از تمامی مقالات محققین ، پژوهشگران و سایتهایی که محتوای قلم و موضوعات پژوهش شان متناسب با فعالیت این پایگاه اطلاع رسانی است با ذکر نام محترمشان مقالات مناسب باز نشر می گردد. بدیهی است انتشار این مقالات به منزله تایید همه یا بخشی از آن نمی باشد و مسئولیت محتوای مقالات به عهده نویسنده محترم می باشد . کاربران محترم می توانند نظرات خود را در پایان هر مقاله ، با نام حقیقی یا مستعار مطرح نمایند . بدیهی است که نظرات و پیامهایی که نافی قانون و ادب نباشد و حاوی تهمت و توهین و هتک حرمت شخصیت های حقوقی و حقیقی نیستند پس از بررسی منتشر خواهند شد. عدل موعود از منظر ایین یهود و مسیحیت نویسنده : سید محمد صادق محمدی اشاره: گویاترین و جامع ترین تعریف عدالت که پارسی آن دادگری است، فرموده حضرت علی(ع) است: (( العدل یضع الامور مواضعها)). عدالت فطری است و دو نشانه بر فطری بودن آن ذکر شده است: 1ـ عشق به صلح و عدالت 2ـ انتظار عمومی برای رهاننده ای بزرگ عدالت گستری از اصول مهم برنامه رهبران الهی است. از این رو در تورات نیز آمده است: (( روح خداوندی بر من استوار است؛ زیرا خداوند مرا مسح کرده است و به من رسالت داده است بینوایان را بشارت دهم که به بند افتادگان را اعلام رهایی و نابینایان را آزاد کنم و خوش سالی خداوند را بشارت دهم)). یهود و مسیحیت نیز منتظر موعودند و اصلی ترین انتظاری که از موعودشان دارند عدالت گستری اوست. علاوه بر این که عقل حکم می کند، کسی رهاننده بزرگ و ناجی بشریت است که ظلم ستیز و عدل گستر باشد و این همه انتظار زیبنده ی چنین موعودی است، آیه های بسیاری از عهد عتیق و عهد جدید بر آن دلالت می کند، و حتی در گنجینه ای از تلمود آمده است که تامین سعادت بشر به واسطه موعود قسمتی از نقشه خداوند در آغاز آفرینش جهان بوده است. گستره عدالت گستری موعود گسترده تر از جامعه بشری است از این رو موجودات دیگر نیز از حکومت عدل محور او بهره مند می شوند.

    28 آذر 1395

    شام در گذر تاریخ

    مبنای فعالیت این وب سایت اطلاع رسانی علمی گسترده و متنوع می باشد بر این اساس از تمامی مقالات محققین ، پژوهشگران و سایتهایی که محتوای قلم و موضوعات پژوهش شان متناسب با فعالیت این پایگاه اطلاع رسانی است با ذکر نام محترمشان مقالات مناسب باز نشر می گردد. بدیهی است انتشار این مقالات به منزله تایید همه یا بخشی از آن نمی باشد و مسئولیت محتوای مقالات به عهده نویسنده محترم می باشد . کاربران محترم می توانند نظرات خود را در پایان هر مقاله ، با نام حقیقی یا مستعار مطرح نمایند . بدیهی است که نظرات و پیامهایی که نافی قانون و ادب نباشد و حاوی تهمت و توهین و هتک حرمت شخصیت های حقوقی و حقیقی نیستند پس از بررسی منتشر خواهند شد. شام در گذر تاریخ يكي از مناطقي كه در روايات آخرالزّمان و عصر ظهور بسيار از آن گفت وگو شده، منطقة «شام» است. اين منطقه از ديرباز به عنوان يكي از حوزه هاي مهم تمدّن بشري مطرح بوده است و پيشينة تاريخي گسترده اي دارد. در گذشته بلاد شام مناطق مختلفي چون سوريه، لبنان، اردن، فلسطين و بخش هايي از تركيه را شامل مي شده است و به همين دليل هر زمان كه در روايات از شام سخن به ميان مي آيد، مي تواند به هر يك از سرزمين هاي ياد شده قابل انطباق باشد.

    29 آبان 1395

    گونه شناسی کارکردی مفهوم مهدویت با تکیه بر گزارشات تاریخی

    مبنای فعالیت این وب سایت اطلاع رسانی علمی گسترده و متنوع می باشد بر این اساس از تمامی مقالات محققین ، پژوهشگران و سایتهایی که محتوای قلم و موضوعات پژوهش شان متناسب با فعالیت این پایگاه اطلاع رسانی است با ذکر نام محترمشان مقالات مناسب باز نشر می گردد. بدیهی است انتشار این مقالات به منزله تایید همه یا بخشی از آن نمی باشد و مسئولیت محتوای مقالات به عهده نویسنده محترم می باشد . کاربران محترم می توانند نظرات خود را در پایان هر مقاله ، با نام حقیقی یا مستعار مطرح نمایند . بدیهی است که نظرات و پیامهایی که نافی قانون و ادب نباشد و حاوی تهمت و توهین و هتک حرمت شخصیت های حقوقی و حقیقی نیستند پس از بررسی منتشر خواهند شد. گونه شناسی کارکردی مفهوم مهدویت با تکیه بر گزارشات تاریخی مهدی فرمانیان ارانی . حامد قرائتی چکیده منابع و مستندات نظری و علمی مهدویت در اندیشه اسلامی به برکت اهتمام بزرگان و عالمان دینی از آموزه های مشترک فرق اسلامی به شمار می رود که به تفصیل در منابع حدیثی، کلامی و تاریخی مورد توجه قرار گرفته است. اما آن چه موجب بروز و ظهور تعاریف، مصادیق و حتی فرق گوناگون با محوریت آموزه مهدویت شده است، مفاهیم، کارکردها و انتظاراتی از مهدویت است که در اثر عوامل مختلف اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و حتی اقتصادی به منصه ظهور رسیده است. این تحقیق در پی گونه شناسی کارکرد مفهوم مهدویت در جوامع اسلامی تحت تأثیر عوامل پیش گفته است؛ زیرا مفهوم مهدویت در بستر تاریخی دارای تطور معناداری است؛ تطوری که حتی بر متون و نصوص دینی نیز تأثیرگذار بوده و موجب انشعابات، تعاریف و قرائت های گوناگونی در حوزه مهدویت شده است. این نوشتار با تکیه بر منابع کتاب خانه ای و با رویکرد توصیفی _ تحلیلی و البته به صورت ابداعی، مفاهیمی کاربردی از مهدویت _ که ناظر به وقایع جاری و عینی جوامع اسلامی هستند _ را ارائه داده است. نتایج این تحقیق می تواند ما را در آسیب شناسی و به کارگیری رویکردهایی مؤثر در صیانت از آموزه مهدویت به عنوان یکی از آموزه های قوام بخش اندیشه و تمدن اسلامی یاری کند.

    18 مهر 1395

    • تعداد رکوردها : 187
  • پربيننده ترين مطالب

  • آخرین مطالب

 
 
 

حدیث

 

امام كاظم عليه ‏السلام : إنَّ لِلّهِ عِبادا فِي الأرضِ يَسعَونَ في حَوائجِ النّاسِ هُمُ الآمِنونَ يَومَ القِيامَةِ

خداوند در زمين بندگانى دارد كه براى برآوردن نيازهاى مردم مى‏كوشند؛ اينان ايمنى يافتگان روز قيامت‏ اند .

کافى : جلد ۲ ، صفحه ۱۹۷