• فلسفه

  • کلام

  • اخلاق

  • مهدويت

عشق در هستی شناختی فلسفی از نگاه فیلسوفان مسلمان

ذره ذره هستی آمیخته با گوهر عشق، یعنی پدیده اسرارآمیز آفرینش است که از مزایای برجسته آن، پیوند میان تمام اجزای عالم هستی است. اجزایی که به مانند وجود عاشق و معشوق و به نماد حلقه های زنجیر علیت، به گونه ای به هم می پیچند که اسطرلاب اسرار آفرینش را در تجلی عاشق به معشوق و به عکس، در نظمی واحد به سوی نقطه ای واحد می نمایانند. حکیمان در حوزه شناخت هستی به وجود اخگری جوشان در نهاد موجودات معتقدند که هستی را ناآرام ساخته و تمام موجودات را در تب شوق و عشق به معشوق حقیقی به حرکت واداشته است. این مقاله با نگاه فلسفی و از منظر برخی فیلسوفان مسلمان، به تحلیل و داوری در آن پدیده شگفت انگیز نشسته و سرانجام منشأ پیدایش موجودات را در عشق به ذات الهی شناخته است. این پژوهش، تفسیر معقول از پیوند موجودات با یکدیگر و سمت و سوی حرکت آنها را نیز در «گوهر عشق و ابتهاج به حضور حضرت حق» قابل معنا دانسته است.

30 دی 1396

عرفان و فلسفه ی صدرایی

صدرالمتألهین با بنیان فلسفه ی وجودی متعالی یک مکتب سازمند و حیرت انگیز فلسفی را تأسیس کرده که فلسفه ی اسلامی را ازهمه ی فلسفه های گذشته و حال مستقل ساخته و نه تنها کل نظام الهیات را بلکه طبیعیات و علم النفس را بر پایه ی قوانین وجودی تفسیر کرده است. سخن گفتن از این حکمت با همه ی شوکت سازوارش و با همه ی مؤلفه های پرژرفش بر عهده ی فلسفه ی حکمت متعالیه است که البته کاری بس ارجمند، اما دشوار است؛ چنان که تبیین سنجش گرانه ی آن نسبت به عرفان نظری را باید در فلسفه ی عرفان نظری جست. آنچه در اینجا در پی آن هستیم، بررسی نسبت فلسفه ی عرفان و حکمت متعالیه است.

29 دی 1396

ماهيت و قلمرو آموزش فلسفه براي کودکان

از زماني که موضوع آموزش فلسفه براي کودکان در ايران مطرح شده است، چالشهايي بر سر ماهيت، پيش فرضها و قلمرو آن پديدار گشته است و بدون روشن سازي بنيادهاي اساسي آن، به موضع گيري درباره ي آن پرداخته، طرفداري يا مخالفت کرده و حتي آن را اجرا نموده اند. در حالي که هنوز سؤالاتي اساسي نظير: منظور فلسفه در اين برنامه آموزشي، نحوه ي پرداختن به فلسفه، مفهوم کودک و فلسفه ي دوران کودکي، پيش فرضها، اهداف، روشها، محتوا و ساير مواردي که نياز به بررسي جدي دارد، وجود دارد؛ هنوز مشخص نيست که قلمرو اين برنامه چيست و تا کجاست و چگونه در برنامه درسي مدارس قرار مي گيرد؟ آيا آن درسي همانند ساير دروس است و يا قصد دارد کليه دروس را متأثر سازد؟ اين مقاله قصد دارد سوالات فوق را مورد بررسي قرار دهد.

27 دی 1396

فلسفه برای کودک در حکمت متعالیه

اتکا به شیوه های غربی در آموزش فلسفه یا روش فلسفی به کودکان هرچند در جای خود سودمند است ولی اطلاق آن در فرهنگ و جامعه اسلامی- ایرانی رسا و بسنده نیست و چه بسا پیامدهایی معکوس و نامأنوس به بار آورد. مسئله اصلی مقاله حاضر این است که آیا می توان چیزی بنام « فلسفه و کودک» را در حکمت متعالیه جستجو کرد و یافت یا این که فلسفه برای کودکان یکی از روش های نوین امروزی است که اطلاق آن بر حکمت و فلسفه قدما و حکمای ما جایز نیست و هدف سودمندی را بر نمی آورد؟ شاید این مقاله نخستین جستاری باشد که تاکنون مسئله را از این چشم انداز می نگرد و می کوشد با اتکا به حکمت متعالیه به کندو کاو و جستجو در آن بپردازد. با این همه، مقاله حاضر تنها درآمدی به مسئله فلسفه و کودک در سنت اسلامی- ایرانی به شمار می رود. بیگمان « فلسفه و کودک» به معنای آموزش اندیشه های فیلسوفانه و متخصصانه به کودکان نیست. بعبارت دیگر، فلسفه و کودک گونه ای شیوه آموزش و پرورش است که به طریقه ها و شیوه های فلسفی همچون گفتگوی سقراطی، شک ورزی، تفکر انتقادی و تجزیه و تحلیل منطقی تکیه می کند. حکمت متعالیه، فلسفه ای است که بر سه پایه عقل، شهود ( عرفان) و نقل ( قرآن) استوار شده است. حقیقت امر این است که برای آموختن و آموزاندن حکمت متعالیه، « پرورش» بر « آموزش» تقدم دارد. حکمت متعالیه مبتنی بر گونه ای شیوه زیست دینی است. شیوه زیست غربی- یونانی به هیچ روی برتریی بر این شیوه زیست ندارد. بعبارت دیگر، شیوه زیست حکمت متعالیه مبتنی بر قواعد، قوانین، معیارها و محک هایی است که تنها در درون همان شیوه زندگانی قابل فهم و درکند و سازگاری درونی دارند و مقایسه آن با دیگر شیوه ها قیاس مع الفارق است. از این رو شیوه های کار، قواعد و دستورالعمل های فلسفه و کودک را نه تنها می توان از حکمت متعالیه ملاصدرا و اساساً از سنت فلسفی اسلامی- ایرانی برآورد بلکه استخوان بندی و پیرنگ این دستورالعمل ها از پیش در سنت فلسفی ایرانی و بویژه فلسفه ملاصدرا و حکمت متعالیه، برجاست. این استخوان بندی تنها نیازمند پیکربندی، گسترش و پرورش است.

6 دی 1396

  • تعداد رکوردها : 254

    اصاله الوجود و مسئله شر

    مسئله شر یکی از مهم ترین مسائل فلسفی و الهیاتی از دیر زمان بوده است. باور به خدا و واقعیت شر پارادوکس هایی را به ذهن متبادر می کند که هر فرد معتقد به خدای ادیان توحیدی باید به گونه ای بتواند در رفع این گونه پارادوکس ها موفق گردد. ذکر شده است اولین بار اپیکور (141 تا 270 قبل از میلاد) این مسئله را در قالبی منطقی مطرح کرده است: «آیا خداوند می خواهد از شرور جلوگیری کند ولی نمی تواند؟ پس ناتوان است. آیا او می تواند اما نمی خواهد؟ پس بدخواه است. آیا او هم می خواهد و هم می تواند پس این شرور از کجا آمده اند؟» در دوران معاصر رویکرد به مسئله تغییر کرده است و بجای انکار برخی صفات خداوند، اصل وجود او به علت شرور موجود در عالم مورد انکار قرار گرفته است. جی. ال. مکی مشهورترین صورت های استدلال بر نفی خدا را ارائه نموده است.

    19 آذر 1396

    تبرک و استشفاء به آثار اولیاء

    تبرک به معنای طلب برکت، و برکت به معنای زیادی خیر است. از این رو هر چیزی که دارای خیر زیاد باشد برکت گفته می شود. از دیدگاه وهابیت، کسی که جلب منفعت و دفع ضرری را در مخلوقی جستجو کند، او را معبود گرفته است: «من تبرک بحجروا شجروا مسح علی قبراو قبه یتبرّک اصحابها فقد اتخذها الهه، انا من دعا نبیاً او ملکا او جنیا او ندبه او استغاثه به او نذرله او ذبح فقد خرج من الاسلام و هذا هوالکفر»

    30 آبان 1396

    نظر ویلفرد مادلونگ درباره ی خلافت در شیعه

    ویلفرد مادلونگ در مقدمه ای بر چهار جلد کتاب شیعه گرایی می نویسد: هیچ حادثه ای در تاریخ، اسلام را عمیق تر و مستمرتر از «جانشینی محمد» تقسیم نکرده است وی توضیح می دهد از نظر اهل تسنن ابوبکر ممتازترین انسانها بعد از پیامبر بود از این رو جانشینی پیامبر را حق او می دانستند در صورتی که محمد هرگز به صراحت رجحانی برای جانشینی ابوبکر قائل نشده بود. هر چند در طول آخرین بیماریش امامتِ نماز جماعت مسلمانان را برعهده ابوبکر گذاشت که این امر از نظر اهل سنت به منزله ی انتصاب جانشین از طرف پیامبر تلقی شد. از نظر شیعیان علی بن ابیطالب پسرعمو و داماد پیامبر تنها فردی بود که شایستگی های لازم را جهت جانشینی پیامبر داشت و رسول خدا، او را به عنوان جانشین منتصب کرد امّا این مقام به وسیله ابوبکر با پشتیبانی اکثریت صحابه ی پیامبر غصب شد. مادلونگ می نویسد به رغم اهمیت اساسی این اختلاف برای تاریخ اسلام، مورخان غربی کمتر به پیش زمینه و شرایط احاطه کننده ی حادثه جانشینی توجه نشان داده اند زیرا اسلام شناسان غربی تحت تأثیر تاریخ نگاری جانبدارانه ی اهل تسنن اولیه قرار دارند که براساس آن، شیعه گرایی به روایتی نقل شده از سیف بن عمر (ف. 180/796) نسبت داده شده است طبق این گزارش ریشه ی شیعه گرایی در تحریکات عبدالله بن سبأ یهودی مسلمان شده اهل صنعاست که مسلمانان را علیه خلیفه ی سوم عثمان تحریک می کرد و پس از قتل عثمان نظریاتی افراطی درباره ی وصایت و وراثت محمد گسترش داد در این رویکرد افراطیِ مورخان اهل تسنن، ابن سبا به عنوان بنیانگذار شیعه معرفی می شود

    26 آبان 1396

    رؤیای رسولانه، یا امواج آلفا، بتا، تتا، و دلتای محمدی (ص)

    در اینجا می خواهم تنها به یک موج احتمالی اشاره کنم. به نظر، همان تلاش ناکام ايشان در حل تقابل چشم انداز سنتی و مدرن که در برخی نظریات دیگرشان نیز مشهود است، در اینجا بیشتر از هرجای دیگر خود را می نمایاند. تلاشي که شايد به لحاظ روان شناختي نشانه اي از تقابل دو لاية شخصيتي ايشان باشد، که يکي در تربيت عميق ديني، و ديگري در ادراکات ناشي از دانش جديدشان ريشه داشته باشد. تلاش ناکام ايشان در اینجا عبارت است از حل مشکلاتي برخاسته از تفکر و دانش مدرن با پایبندی به تفسیری به تمامه سنتی و منسوخ از خواب و رویا.

    20 آبان 1396

    • تعداد رکوردها : 205

    استغفار و نقش شگرف آن چگونه استغفار كنيم؟

    استغفار و نقش شگرف آن چگونه استغفار كنيم؟ سنيّه بهشتي بسياري ازمردم هنگامي كه با مشكلي مواجه مي شوند از خود مي پرسند: چرا اين گرفتاري و مشكل برايم پيش آمده است؟ بي گمان بسياري از پاسخ ها نيز بر اين مبتني است كه گناهي را مرتكب شده ايد و اين پيامدهاي طبيعي گناهان است. بنابراين لازم است كه از گناه خويش توبه و استغفار كنيد و با اعمال نيك و صالح، زشتي گناه را بپوشانيد و محبت و رحمت الهي را به سوي خود جلب نماييد. در اين صورت است كه شخص از شما مي پرسد: چگونه مي بايست استغفار كنم و چه آدابي را بايد مراعات كنم تا از پيشگاه الهي طلب رحمت و مغفرت نموده و مهر و محبت او را به سوي خويش جلب نمايم؟ نويسنده در نوشتار حاضر مي كوشد تا با بهره گيري از آيات قرآن و روايات آداب و شرايط استغفاررا بيان كند تا سرعت تأثير استغفار و آثار آن بيش تر از پيش نمايان شود. باهم اين نوشته را ازنظر مي گذرانيم.

    21 اسفند 1395

    اسلام و محیط سالم اخلاقی (قسمت اول)

    مبنای فعالیت این وب سایت اطلاع رسانی علمی گسترده و متنوع می باشد بر این اساس از تمامی مقالات محققین ، پژوهشگران و سایتهایی که محتوای قلم و موضوعات پژوهش شان متناسب با فعالیت این پایگاه اطلاع رسانی است با ذکر نام محترمشان مقالات مناسب باز نشر می گردد. بدیهی است انتشار این مقالات به منزله تایید همه یا بخشی از آن نمی باشد و مسئولیت محتوای مقالات به عهده نویسنده محترم می باشد . کاربران محترم می توانند نظرات خود را در پایان هر مقاله ، با نام حقیقی یا مستعار مطرح نمایند . بدیهی است که نظرات و پیامهایی که نافی قانون و ادب نباشد اسلام و محیط سالم اخلاقی (قسمت اول) نویسنده: ابوالقاسم یعقوبی فساد اخلاقی و فروپاشی ارزش ها, نه تنها کشورهای غربی و به اصطلاح متمدن, بلکه سراسر دنیا را فرا گرفته است. فضیلت های انسانی فراموش شده و ارزش های معنوی در پیوندهای اجتماعی کم فروغ شده است. در این مقاله به راه های مقابله با این مساله پرداخته می شود.

    15 بهمن 1395

    اسلام و محیط سالم اخلاقی (قسمت دوم)

    مبنای فعالیت این وب سایت اطلاع رسانی علمی گسترده و متنوع می باشد بر این اساس از تمامی مقالات محققین ، پژوهشگران و سایتهایی که محتوای قلم و موضوعات پژوهش شان متناسب با فعالیت این پایگاه اطلاع رسانی است با ذکر نام محترمشان مقالات مناسب باز نشر می گردد. بدیهی است انتشار این مقالات به منزله تایید همه یا بخشی از آن نمی باشد و مسئولیت محتوای مقالات به عهده نویسنده محترم می باشد . کاربران محترم می توانند نظرات خود را در پایان هر مقاله ، با نام حقیقی یا مستعار مطرح نمایند . بدیهی است که نظرات و پیامهایی که نافی قانون و ادب نباشد اسلام و محیط سالم اخلاقی (قسمت دوم) نویسنده: ابوالقاسم یعقوبی فساد اخلاقی و فروپاشی ارزش ها, نه تنها کشورهای غربی و به اصطلاح متمدن, بلکه سراسر دنیا را فرا گرفته است. فضیلت های انسانی فراموش شده و ارزش های معنوی در پیوندهای اجتماعی کم فروغ شده است. در این مقاله به راه های مقابله با این مساله پرداخته می شود.

    15 بهمن 1395

    اسلام و محیط سالم اخلاقی (قسمت اول)

    مبنای فعالیت این وب سایت اطلاع رسانی علمی گسترده و متنوع می باشد بر این اساس از تمامی مقالات محققین ، پژوهشگران و سایتهایی که محتوای قلم و موضوعات پژوهش شان متناسب با فعالیت این پایگاه اطلاع رسانی است با ذکر نام محترمشان مقالات مناسب باز نشر می گردد. بدیهی است انتشار این مقالات به منزله تایید همه یا بخشی از آن نمی باشد و مسئولیت محتوای مقالات به عهده نویسنده محترم می باشد . کاربران محترم می توانند نظرات خود را در پایان هر مقاله ، با نام حقیقی یا مستعار مطرح نمایند . بدیهی است که نظرات و پیامهایی که نافی قانون و ادب نباشد اسلام و محیط سالم اخلاقی (قسمت اول) نویسنده: ابوالقاسم یعقوبی فساد اخلاقی و فروپاشی ارزش ها, نه تنها کشورهای غربی و به اصطلاح متمدن, بلکه سراسر دنیا را فرا گرفته است. فضیلت های انسانی فراموش شده و ارزش های معنوی در پیوندهای اجتماعی کم فروغ شده است. در این مقاله به راه های مقابله با این مساله پرداخته می شود.

    15 بهمن 1395

    • تعداد رکوردها : 57

    معیارهای تطبیق نشانه های ظهور

    ظهور امام مهدی نشانه هایی دارد؛ نشانه هایی که مطرح شدن آنها از سوی پیشوایان دینی همراه با مقاصدی بوده است. تحقق برخی از این مقاصد در گرو تطبیق نشانه ها بر مصادیق خارجی است. این تطبیق اولاً نیازمند ضوابط و معیارهایی است که ما را به مصداق واقعی نشانه ها راهنمایی کند، ثانیاً در مسیر آن، دو مشکل اساسی وجود دارد: نخست این که همیشه احتمال وجود مصادیق دیگری برای نشانه ها وجود دارد و دوم این که برای نشانه ها می توان مصادیق جعلی ساخت. از این رو نیازمند معیارهایی هستیم که بتوانیم در روند تطبیق از آن پیروی کرده و از دشواری های یاد شده عبور نماییم. ضوابط یادشده بدین قرارند: نخست این که تطبیق باید همراه با یقین باشد؛ دوم، مصداق مورد نظر باید تمام ویژگی های یاد شده برای نشانۀ مربوط را بالفعل دارا باشد؛ سوم، جریان تطبیق نباید به تأویل روایات بینجامد؛ چهارم، تطبیق باید با ضوابط و چارچوب های کلی دین هماهنگ باشد و تطبیق نباید موجب زیر پا گذاشته شدن یکی از ضوابط دین شود؛ پنجم این که در جریان تطبیق باید نشانه هایی که در آنها احتمال وجود مصادیق جعلی وجود دارد، بر نشانه هایی که جعل شدنی نیستند عرضه شوند. با توجه به پنج معیار یاد شده، می توان به مصادیق واقعی نشانه های ظهور که احتمال تعدد مصداق و جعل در آنها نمی رود دست یافت.

    24 شهریور 1396

    طلوع خورشید از مغرب؛ نماد است یا واقعیت؟

    طلوع واقعی خورشید از مغرب، یا به عنوان علامت برای ظهور موعود است و یا نشانه شروع قیامت و یا این که دو مرتبه اتفاق می افتد؛ یکی در هنگامه ظهور و دیگری در آغاز قیامت. اگر طلوع علامت برای ظهور امام مهدی باشد، حکمت آن، اثبات حقانیت آن حضرت و توجّه دادن مردم به جانب ایشان است، همان گونه که در سایر علائم این کارکرد وجود دارد. در پی پاسخ گویی به این پرسش است که آیا طلوع خورشید از مغرب به عنوان یکی از علائم ظهور یا نشانه های قیامت، جریانی واقعی است یا نمادین؟ آیا چنین حادثه ای رخ خواهد داد یا دارای معنایی ورای این ظاهر است و به امری دیگر همچون ظهور امام مهدی یا نظایر آن اشاره دارد؟ آن گاه پس از ارائه مستندات دو طرف، به این نتیجه خواهد رسید که این واقعه، امری واقعی است؛ اگر چه نمادین بودن آن نیز خالی از عنایت و اهتمام نیست.

    23 شهریور 1396

    اعتقاد سلفیت و وهابیت به اندیشه مهدویت

    نوشته حاضر تنها با استناد به کتاب «علامه العباد» سلفی که کتابی در رد کتاب عبدالله بن زيد نوشته است، ثابت نموده است که سلفیه نیز اعتقاد راسخ به امام مهدی دارد و عبدالله بن زيد، نظر شاذ و نادری را ارائه کرده است که کسی از سلفیه به آن معتقد نیست.

    22 شهریور 1396

    دیباچه ‏اى بر پدیده ‏شناسى نظام سیاسى مهدوى

    این نوشتار دیباچه‏ای بر پدیده‏شناسی نظام سیاسی مهدوی است. هستی‏شناسی (حقیقت)، چیستی‏شناسی (ماهیت) و چگونگی‏شناسی (واقعیت)، مراتب سه گانه‏ی مهدوی‏شناسی محسوب می‏گردند که در مطلق مدینه فاضله و مدینه فاضله مهدوی، مورد بررسی قرار گرفته است و افق‏های جدیدی در فلسفه سیاسی، فرا روی پژوهشگران و اندیشوران نهاده است.

    22 شهریور 1396

    • تعداد رکوردها : 180
  • پربيننده ترين مطالب

  • آخرین مطالب

 
 
 

حدیث

 

امام على عليه ‏السلام : قَدرُ الرّجُلِ على قَدرِ هِمَّتِهِ

ارزش مرد، به اندازه همّت‏ اوست

نهج البلاغه ، حكمت ۴۷